Termodinamik potensiallar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 325-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 20%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Termodinamik potensiallar — termodinamik tizim holatini töla tavsiflaydigan va özaro boğlanmagan hajm V, bosim r, t-ra T, entropiya S, tizimdagi zarralar soni N va b. makroskopik parametrlar x{ ning aniq funksiyalari. T. p. içki energiya UqU(S, V, N, x), Gelmgols energiyasi FqF(V, T, N, x), Gibbs energiyasi GqG(p, T, N, x), entalpiya HqH(S, p, N, x) kabi funksiyalardan iborat. T.p. bir-biri bilan quyidagiça boğlangan: FqU—TS, GqFQpV, HqUQpV. T.p.dan bittasi ma'lum bölsa, tizimning barça termodinamik xossalarini aniklaş mumkin. Har qanday termodinamik tizim uçun T.p. statistik fizika usuli yordamida hisoblanadi. T.p. terminini fanga 1884 y.da fransuz fizigi P. Dyugem kiritgan. T.p. usulining asosçisi J. U. Gibbs özining ilmiy işlarida «fundamental funksiyalar»ni termin sifatida qöllagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕРМОДИНАМИК ПОТЕНЦИАЛЛАР — термодинамик тизим ҳолатини тўла тавсифлайдиган ва ўзаро боғланмаган ҳажм V, босим р, т-ра Т, энтропия S, тизимдаги зарралар сони N ва б. макроскопик параметрлар х{ нинг аниқ функциялари. Т. п. ички энергия UқU(S, V, N, х), Гельмгольц энергияси FқF(V, T, N, х), Гиббс энергияси GқG(p, T, N, х), энтальпия HқH(S, p, N, х) каби функциялардан иборат. Т.п. бир-бири билан қуйидагича боғланган: FқU—TS, GқFҚpV, HқUҚpV. Т.п.дан биттаси маълум бўлса, тизимнинг барча термодинамик хоссаларини аниклаш мумкин. Ҳар қандай термодинамик тизим учун Т.п. статистик физика усули ёрдамида ҳисобланади. Т.п. терминини фанга 1884 й.да француз физиги П. Дьюгем киритган. Т.п. усулининг асосчиси Ж. У. Гиббс ўзининг илмий ишларида «фундаментал функциялар»ни термин сифатида қўллаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.