Termoelektron emissiya

Termoelektron emissiya TERMOELEKTRON EMISSIYA, Riçardson effekti— ötkazgiçlar, qattiq va ba'zan suyuq jismlardan issiklik energiyasi ta'sirida elektronlarning vakuum yoki boşka muxitlarga çikiş hodisasi. Bu hodisa vakuumda toza metallar (W, Mo, Ta) dan 2000—2500 K trada va murakkab yarimutkazgiçli katodlardan 1000 K trada kuzatiladi. Elektronlar jism sirti (emitter) dan taşqariga çiqişi uçun jism çegarasidagi potensial tösiqni yengişi zarur; past tralarda bu tösiqni yenga olmaydi. Metall qizdirilganda elektronlarning kinetik energiyasi ortib, sirtdan ötib, sirt atrofida fazoviy zaryad hosil qiladi. Fazoviy zaryadning elektr maydoni T. e. jarayonini susaytiradi. Buning oldini oliş uçun fazoviy zaryaddan ma'lum masofada elektrod (anod)ga musbat potensial berilib, fazoviy zaryad tortib olinadi, ya'ni termoelektron tok hosil qilinadi. Termoelektron tok emitter — katod xossasiga, anod kuçlanişiga va traga boğliq. T.e. tokining maksimal töyiniş qiymatining kuçlanişga boğlikligi Çayld — Lengmyur formulasi bilan ifodalanadi. T.e. köpgina elektrovakuum asboblar va ion asboblar işlaşining asosi hisoblanadi. Uni dastlab 1900—01 y.larda O.U. Riçardson örgangan. Riçardson — Deşman formulasi yarimötkazgiçli emitterlar uçun ham örinli, ammo bunda T. e. hodisasining mohiyati metallarnikidan farq qiladi. T.e. katodlar işlab çiqariş, elektrovakuum va gazrazryad qurilmalarning asosini taşkil etadi.

Ad.: Dobretsov L.N., Gomoyunova M.V., Emissionnaya elektronika, M., 1966; Fomenko B.C., Emissionniye svoystva materialov, Kiyev, 1970; Nikonov V.P., Oksidniy katod, M., 1979.