Teşiktoş ğori
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 351-b. — ziyouz.com
Teşiktoş ğori - mustye madaniyatiga mansub neandertallartşg makoni. Surxondaryo viloyati Boysun tumanidagi Turgandaryoning Zovtalaşgansoy darasida, dengiz sathidan 1500 m bal.da joylaşgan. Ğorning şipi teşik, nomi ham şundan, kiriş qismi şim.şarq tomonga qaragan bölib bal. 7 m, eni 20 m, uz. 21 m. Uning umumiy mayd. 300 kv m bölib, şundan 100 kv. m joy i neandertallar yaşaganligidan guvoxlik beruvçi arxeologik materiallarga ega. T.ğ. yaşaş uçun qulayligi tufayli ğorni vaqtvaqti bilan suv bosib turişiga qaramasdan neandertal odamlar uni butunlay tark etmaganlar. Ğorni birinçi marta 1938— 39 y.larda A. P. Okladnikov örgangan. T.ğ. 5 ta madaniy qatlamdan iborat bölib, bu manzilgoh bir neça marotaba tark etilganidan dalolat beradi. Ğorning har bir qatlamida bittadan va ba'zilarida ikkitadan gulxan qoldiqlari saqlanib qolgan. Gulxanlar atrofida köplab toğ eçkisi, buğu, sirtlon, ayiq, quyon va har xil quşlarning suyak qoldiqlari, 3000 ga yaqin toş buyum, toş uçirindisidan tayyorlangan uçburçak şakldagi 24 ta qurol, qirquvçi va taraşlovçi sifatida işlatilgan 65 ta qirğiç, paykonlar, toş piçoqlar topilgan. Mustye madaniyatiga oid bu xiddagi qurollarning köpçiligi qoramtir kremniyli ohaktoş yaşma, kvarsit va b. vulqoniy toş jinslardan yasalgan. T.ğ. topilmalarining eng qimmatlisi 25 sm çukurlikdan topilgan Teşiktoş odamidmr.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕШИКТОШ ҒОРИ - мустье маданиятига мансуб неандерталлартшг макони. Сурхондарё вилояти Бойсун туманидаги Тургандарёнинг Зовталашгансой дарасида, денгиз сатҳидан 1500 м бал.да жойлашган. Ғорнинг шипи тешик, номи ҳам шундан, кириш қисми шим.шарқ томонга қараган бўлиб бал. 7 м, эни 20 м, уз. 21 м. Унинг умумий майд. 300 кв м бўлиб, шундан 100 кв. м жой и неандерталлар яшаганлигидан гувохлик берувчи археологик материалларга эга. Т.ғ. яшаш учун қулайлиги туфайли ғорни вақтвақти билан сув босиб туришига қарамасдан неандертал одамлар уни бутунлай тарк этмаганлар. Ғорни биринчи марта 1938— 39 й.ларда А. П. Окладников ўрганган. Т.ғ. 5 та маданий қатламдан иборат бўлиб, бу манзилгоҳ бир неча маротаба тарк этилганидан далолат беради. Ғорнинг ҳар бир қатламида биттадан ва баъзиларида иккитадан гулхан қолдиқлари сақланиб қолган. Гулханлар атрофида кўплаб тоғ эчкиси, буғу, сиртлон, айиқ, қуён ва ҳар хил қушларнинг суяк қолдиқлари, 3000 га яқин тош буюм, тош учириндисидан тайёрланган учбурчак шаклдаги 24 та қурол, қирқувчи ва тарашловчи сифатида ишлатилган 65 та қирғич, пайконлар, тош пичоқлар топилган. Мустье маданиятига оид бу хиддаги қуролларнинг кўпчилиги қорамтир кремнийли оҳактош яшма, кварцит ва б. вулқоний тош жинслардан ясалган. Т.ғ. топилмаларининг энг қимматлиси 25 см чукурликдан топилган Тешиктош одамидмр.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.