Texas ildiz çirişi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 342-b. — ziyouz.com
Texas ildiz çirişi TEXAS ILDIZ ÇIRIŞI, ozonioz — ösimlik kasalligi, tuproq zamburuği Ozonium omnivorum Shear. [Phymatotichum omnivorum (Shear). Dugg.] dan paydo böladi. Bu kasallik taşqi karantin obyekti. Madaniy ösimliklarning 2000 ga yaqin turi, jumladan, ğözada ham uçraydi. Şonalaş davrida ösimlikning ildiz sistemasi va poyasining tuproqdan 2—3 sm yuqori qismi kasallanadi. Ösimlikning sölişi uçidan boşlanadi va pastdagi barglarga tez ötadi, barglar qorayib, mört bölib qoladi, ildizi qizğişsariq doğlar bilan qoplanadi, pöstloği yoğoçdan oson köçadi, çunki zamburuğ ösimlik töqimasi (kambiy)ga va tomirlariga kiradi. Zamburuğ ildiz sirtida konidiya va sklerotsiy hosil qilib rivojlanadi; issiq nam şaroitda qurib qolgan ösimlik tupi atrofidagi tuproq yuzasida mayda oq tolasimon ğubor körinişida konidiyabandlar rivojlanadi. Ularda tezda Texas tabiati manzarasi. spora konidiyalar hosil böladi. Zamburuğ zararlangan uruğlik va mitseyliy yoki sklerotsiy kurinişda ösimlik ildiziga yopişgan tuproq bilan birga tarqaladi. Sklerotsiylar tuprokda kamida 12 y.gaça yaşovçanligini saklaydi.
Kuraş çoralari: karantin, çetdan keltirilgan uruğlikni fitopatologik tekşiriş.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕХАС ИЛДИЗ ЧИРИШИ, озониоз — ўсимлик касаллиги, тупроқ замбуруғи Ozonium omnivorum Shear. [Phymatotichum omnivorum (Shear). Dugg.] дан пайдо бўлади. Бу касаллик ташқи карантин объекти. Маданий ўсимликларнинг 2000 га яқин тури, жумладан, ғўзада ҳам учрайди. Шоналаш даврида ўсимликнинг илдиз системаси ва поясининг тупроқдан 2—3 см юқори қисми касалланади. Ўсимликнинг сўлиши учидан бошланади ва пастдаги баргларга тез ўтади, барглар қорайиб, мўрт бўлиб қолади, илдизи қизғишсариқ доғлар билан қопланади, пўстлоғи ёғочдан осон кўчади, чунки замбуруғ ўсимлик тўқимаси (камбий)га ва томирларига киради. Замбуруғ илдиз сиртида конидия ва склероций ҳосил қилиб ривожланади; иссиқ нам шароитда қуриб қолган ўсимлик тупи атрофидаги тупроқ юзасида майда оқ толасимон ғубор кўринишида конидиябандлар ривожланади. Уларда тезда Техас табиати манзараси. спора конидиялар ҳосил бўлади. Замбуруғ зарарланган уруғлик ва мицейлий ёки склероций куринишда ўсимлик илдизига ёпишган тупроқ билан бирга тарқалади. Склероцийлар тупрокда камида 12 й.гача яшовчанлигини саклайди.
Кураш чоралари: карантин, четдан келтирилган уруғликни фитопатологик текшириш.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.