Texnologiya
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 349-b. — ziyouz.com
Texnologiya (yun. techne — san'at, mohirlik, uquv va ...logiya) — sanoat, quriliş, transport, qişloq xöjaligi. va b. sohalarda mahsulotlar oliş, ularga işlov beriş va ularni qayta işlaş usullari tartibga solingan tizim; şu usullarni işlab çiqiş, joriy qiliş va takomillaştiriş bilan şuğullanadigan fan. Har bir sohaning öziga xos T.si böladi: kon işlari T.si, maşinasozlik T.si, quriliş T.si, qişloq xöjaligi. T.si va b.
Mas., quriliş işlari T.si bir qança operatsiyalar yiğindisidan taşkil topgan: yer işlari (yerni tekislaş, kotlovan va tranşeyalar kaziş); poydevor yotqiziş; devor tiklaş (ğişt teriş, panel örnatiş); antiseysmik belboğlar va temirbeton ustunlar işlaş; qavatlararo va tom yopmalarini montaj qiliş, tom yopiş; elektr, gaz va suv tarmoqlarini ötkaziş; pardoz işlari va h.k. Har qaysi operatsiyani öziga xos bajariş usullari bor. Mas., pardozlaşda avval devor tekislanadi (mayaklar örnatiladi), qora suvoq, keyin toza suvoq qilinadi, söngra oqlanadi (böyoq beriladi) yoki gulqoğoz (oboy) yopiştiriladi.
Amalda texnologik jarayonlar qançalik puxta işlangan, tavsiya etilayotgan usullar çuqur tajriba va ilmiy yondaşuvga asoslangan bölsa, tayyorlanadigan mahsulot (avtomobil, bino yoki inşoot va 6.) şunçalik sifatli böladi. T.ning fan sifatidagi roli va vazifasi mahsulot tayyorlaşning eng zamonaviy va samarali usullarini yaratişdan iborat. Fan va texnika rivojlanib borgan sari T. ham yangilanib va özgartirib turiladi. Har qaysi sohada T.ni işlab çiqiş uçun texnologik hujjatlarni işlab çiqiş, tipaviy texnologik jarayonlar, standartlaştirilgan jihozlar va uskunalardan foydalanişning yagona tartibi bölişi lozim.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕХНОЛОГИЯ (юн. techne — санъат, моҳирлик, уқув ва ...логия) — саноат, қурилиш, транспорт, қишлоқ хўжалиги. ва б. соҳаларда маҳсулотлар олиш, уларга ишлов бериш ва уларни қайта ишлаш усуллари тартибга солинган тизим; шу усулларни ишлаб чиқиш, жорий қилиш ва такомиллаштириш билан шуғулланадиган фан. Ҳар бир соҳанинг ўзига хос Т.си бўлади: кон ишлари Т.си, машинасозлик Т.си, қурилиш Т.си, қишлоқ хўжалиги. Т.си ва б.
Мас., қурилиш ишлари Т.си бир қанча операциялар йиғиндисидан ташкил топган: ер ишлари (ерни текислаш, котлован ва траншеялар казиш); пойдевор ётқизиш; девор тиклаш (ғишт териш, панель ўрнатиш); антисейсмик белбоғлар ва темирбетон устунлар ишлаш; қаватлараро ва том ёпмаларини монтаж қилиш, том ёпиш; электр, газ ва сув тармоқларини ўтказиш; пардоз ишлари ва ҳ.к. Ҳар қайси операцияни ўзига хос бажариш усуллари бор. Мас., пардозлашда аввал девор текисланади (маяклар ўрнатилади), қора сувоқ, кейин тоза сувоқ қилинади, сўнгра оқланади (бўёқ берилади) ёки гулқоғоз (обой) ёпиштирилади.
Амалда технологик жараёнлар қанчалик пухта ишланган, тавсия этилаётган усуллар чуқур тажриба ва илмий ёндашувга асосланган бўлса, тайёрланадиган маҳсулот (автомобиль, бино ёки иншоот ва 6.) шунчалик сифатли бўлади. Т.нинг фан сифатидаги роли ва вазифаси маҳсулот тайёрлашнинг энг замонавий ва самарали усулларини яратишдан иборат. Фан ва техника ривожланиб борган сари Т. ҳам янгиланиб ва ўзгартириб турилади. Ҳар қайси соҳада Т.ни ишлаб чиқиш учун технологик ҳужжатларни ишлаб чиқиш, типавий технологик жараёнлар, стандартлаштирилган жиҳозлар ва ускуналардан фойдаланишнинг ягона тартиби бўлиши лозим.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.