Teylerioz
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 215-b. — ziyouz.com
Teylerioz — kavş qaytaruvçi hayvonlarda uçraydigan invazion transmissiv kasallik. Limfa boğlamlari va parenxima organlarida, söngra qon eritrotsidlarida parazitlik qiladigan Thieleria avlodiga kiruvçi bir hujayrali pigmentsiz sodda parazitlar qözğatadi. Kasallik Yevropa, Osiyo va Afrika davlatlariga tarqalgan. Qoramollarda T.sergenti, T.mutans; qöy va eçkilarda T.ovis keltirib çiqaradi. Köproq 6 oylik buzoklar qattiq kasallanadi. Kasallik közğatuvçisi soğlom mollarga zararlangan yaylov kanalari orqali yuqadi. Kasallik, asosan, yilning iliqissiq faslida, kanalarning faol harakati davrida boşlanadi. Limfa bezlari, taloq va jigar kattalaşadi, şirdon şilliq qavatida yumaloq yaralar paydo böladi.
Davolaş: globulin, bigumal qöşilgan xinotsid, tetratsiklin qatori antibiotiklari, simptomatik vositalar (kofein, ftalazol, kobalt xlorid, mis sulfat, vitamin B12) yaxşi samara beradi.
Oldini oliş: krramollar T.ga qarşi tirik vaksina yordamida emlanadi. Qarşi kuraşiş asosan qözğatuvçini taşuvçi kanalarni yöqotişga qaratiladi. Mollarning kanalaşi muntazam közdan keçiriladi, bahoryozkuz oylarida har haftada bir marta kanalarga qarşi işlov beriladi, çorvaçilik obyektlari, molxonalari har 1,5—2 oyda bir marta dezakarizatsiya qilinadi.
Hoşim Nurmamatov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЕЙЛЕРИОЗ — кавш қайтарувчи ҳайвонларда учрайдиган инвазион трансмиссив касаллик. Лимфа боғламлари ва паренхима органларида, сўнгра қон эритроцидларида паразитлик қиладиган Thieleria авлодига кирувчи бир ҳужайрали пигментсиз содда паразитлар қўзғатади. Касаллик Европа, Осиё ва Африка давлатларига тарқалган. Қорамолларда T.sergenti, T.mutans; қўй ва эчкиларда T.ovis келтириб чиқаради. Кўпроқ 6 ойлик бузоклар қаттиқ касалланади. Касаллик кўзғатувчиси соғлом молларга зарарланган яйлов каналари орқали юқади. Касаллик, асосан, йилнинг илиқиссиқ фаслида, каналарнинг фаол ҳаракати даврида бошланади. Лимфа безлари, талоқ ва жигар катталашади, ширдон шиллиқ қаватида юмалоқ яралар пайдо бўлади.
Даволаш: глобулин, бигумал қўшилган хиноцид, тетрациклин қатори антибиотиклари, симптоматик воситалар (кофеин, фталазол, кобальт хлорид, мис сульфат, витамин В12) яхши самара беради.
Олдини олиш: кррамоллар Т.га қарши тирик вакцина ёрдамида эмланади. Қарши курашиш асосан қўзғатувчини ташувчи каналарни йўқотишга қаратилади. Молларнинг каналаши мунтазам кўздан кечирилади, баҳорёзкуз ойларида ҳар ҳафтада бир марта каналарга қарши ишлов берилади, чорвачилик объектлари, молхоналари ҳар 1,5—2 ойда бир марта дезакаризация қилинади.
Ҳошим Нурмаматов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.