Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Tez aytiş

    Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 212-b. — ziyouz.com

    Tez aytiş — özbek xalq oğzaki ijodining bir turi. T.a.da yanglişib ketiş mumkin bölgan qofiyadoş sözlardan tuzilgan jumlalar qöllanadi. Unda muayyan tovuşlar, ayniqsa, jarangli undoşlar takrorlanadi va sözlar ritm, urğular bilan tez aytiladi. Mas., Beş mis barkaş, beş mis barkaşning içida beş ming mis barkaş. T.a.da har bir tovuş öz örnida töğri, ravon talaffuz etilişi şart. Tovuşlar talaffuzida yanglişgan tomon (kişi) yengilgan hisoblanadi. Ötmişda katta yoşdagi odamlar ham ötirişlarda, töylarda T.a.da musobaqalaşib, madaniy hordiq olganlar. Keyinçalik, asosan, bolalar repertuariga aylangan. T.a.lar bolalarning fikrlaş qobiliyatini, söz boyligini oşirişga va nutqining ravon bölişiga xizmat qiladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ТЕЗ АЙТИШ — ўзбек халқ оғзаки ижодининг бир тури. Т.а.да янглишиб кетиш мумкин бўлган қофиядош сўзлардан тузилган жумлалар қўлланади. Унда муайян товушлар, айниқса, жарангли ундошлар такрорланади ва сўзлар ритм, урғулар билан тез айтилади. Мас., Беш мис баркаш, беш мис баркашнинг ичида беш минг мис баркаш. Т.а.да ҳар бир товуш ўз ўрнида тўғри, равон талаффуз этилиши шарт. Товушлар талаффузида янглишган томон (киши) енгилган ҳисобланади. Ўтмишда катта ёшдаги одамлар ҳам ўтиришларда, тўйларда Т.а.да мусобақалашиб, маданий ҳордиқ олганлар. Кейинчалик, асосан, болалар репертуарига айланган. Т.а.лар болаларнинг фикрлаш қобилиятини, сўз бойлигини оширишга ва нутқининг равон бўлишига хизмат қилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.