Tibbiyot-genetika konsultatsiyasi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 363–364-b. — ziyouz.com
Tibbiyot-genetika konsultatsiyasi — tibbiy yordamning bir turi. Tibbiyot genetikasi va odam genetikasi yutuqlariga asoslangan holda zamonaviy sokliqni saklaş işida profilaktik yönalişda rivojlanmoqda. T.g.k. irsiy kasalliklari bor bemorlarni hisobga oladi, ularning oila a'zolari va özlari ustidan dispanser kuzatuvi olib boradi, şuningdek, aholiga genetik maslahatlar beradi, ya'ni bemorning otaonasi, qarindoşlariga yoki uning öziga oilada mazkur kasallik qaytalanişi mumkinligini tuşuntiradi. T.g.k. irsiy kasalligi bir yoki ikkita allel gen mutatsiyasidan kelib çiqqan bemorlarga; irsiy kasalligi xromosomalar soni va tuzilişining özgarişi bilan boğlangan bemorlarga (Daun kasalligi va b.); irsiy kasalligi taşki muxitning noqulay omillari ta'sirida paydo bölgan bemorlarga; qarindoşlarida irsiy kasallik borligi tufayli özlarida ham şunday kasallik röy berişi mumkin deb xavfeiraydigan soğlom kişilarga; bir-biri bilan turmuş kurgan amakivaçça, toğavaçça, xolavaçça, ammavaççalarga, birinçi bolasi nuqson bilan tuğilganligi sababli boşqa bola körişdan qörqadigan otaonalarga maslahat va yordam beradi.
Şunday kilib, irsiy kasalliklarning oldini olişda T.g.k.ning vazifasi otaonalarni kelgusi avlodida şunday kasallik paydo böliş xavfi borligidan ogoh qilib qöyiş, yaqin va uzoq qarindoş bilan, şuningdek, yaşirin holatda mutant gen taşuvçi kişilar bilan turmuş qurmaslikni tavsiya etişdan iborat.
T.g.k. faoliyati dispanser kuzatuvi prinsipiga asoslangan, faqat tekşiriş maqsadida yoki kasalligi xuruj qilganda bemorlar maxsus statsionarga yotqiziladi.
T.g.k. talabalar, klinik ordinatorlar, aspirantlar, şuningdek, malakasini oşirayotgan vraç va öqituvçilarga tibbiyot genetikasidan ilm beradigan öquv bazasi hamdir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТИББИЁТ-ГЕНЕТИКА КОНСУЛЬТАЦИЯСИ — тиббий ёрдамнинг бир тури. Тиббиёт генетикаси ва одам генетикаси ютуқларига асосланган ҳолда замонавий соклиқни саклаш ишида профилактик йўналишда ривожланмоқда. Т.г.к. ирсий касалликлари бор беморларни ҳисобга олади, уларнинг оила аъзолари ва ўзлари устидан диспансер кузатуви олиб боради, шунингдек, аҳолига генетик маслаҳатлар беради, яъни беморнинг отаонаси, қариндошларига ёки унинг ўзига оилада мазкур касаллик қайталаниши мумкинлигини тушунтиради. Т.г.к. ирсий касаллиги бир ёки иккита аллел ген мутациясидан келиб чиққан беморларга; ирсий касаллиги хромосомалар сони ва тузилишининг ўзгариши билан боғланган беморларга (Даун касаллиги ва б.); ирсий касаллиги ташки мухитнинг ноқулай омиллари таъсирида пайдо бўлган беморларга; қариндошларида ирсий касаллик борлиги туфайли ўзларида ҳам шундай касаллик рўй бериши мумкин деб хавфеирайдиган соғлом кишиларга; бир-бири билан турмуш курган амакивачча, тоғавачча, холавачча, аммаваччаларга, биринчи боласи нуқсон билан туғилганлиги сабабли бошқа бола кўришдан қўрқадиган отаоналарга маслаҳат ва ёрдам беради.
Шундай килиб, ирсий касалликларнинг олдини олишда Т.г.к.нинг вазифаси отаоналарни келгуси авлодида шундай касаллик пайдо бўлиш хавфи борлигидан огоҳ қилиб қўйиш, яқин ва узоқ қариндош билан, шунингдек, яширин ҳолатда мутант ген ташувчи кишилар билан турмуш қурмасликни тавсия этишдан иборат.
Т.г.к. фаолияти диспансер кузатуви принципига асосланган, фақат текшириш мақсадида ёки касаллиги хуруж қилганда беморлар махсус стационарга ётқизилади.
Т.г.к. талабалар, клиник ординаторлар, аспирантлар, шунингдек, малакасини ошираётган врач ва ўқитувчиларга тиббиёт генетикасидан илм берадиган ўқув базаси ҳамдир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.