Tiflotexnika
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 421-b. — ziyouz.com
Tiflotexnika - körlar, közi ojizlar va körkarlarni öqitiş, mehnat faoliyatiga tayyorlaş, ularga madaniymaişiy xizmat körsatiş, közi ojizlarning köriş qobiliyatini kuçaytiriş va tiklaş uçun möljallangan maxsus asbobsozlik sohasi. T. oliy nerv faoliyati fiziologiyasi, oftalmologiya, köriş neyrofiziologiyasi, elektrofiziologiya, fiziologik optika, köriş gigiyenasi, ergonomika, umumiy, muhandislik va tibbiy psixologiya, tiflopedagogika, tiflopsixologiya, aloqa nazariyasi, elektronika, axborotlar nazariyasi va b. sohalarga asoslanadi. Elektron T. narsalar, vizual jarayonlar va hodisalar töğrisida körlarga obyektiv axborot beradi. Körlar va közi ojizlarning odatdagi kitob, jurnali, gazeta va b.ni «öqişlari» uçun oddiy harflarni ovoz, taktil, taktiltitrama signallarga aylantirib beruvçi «öqiş» maşinalari işlab çiqilgan. Maxsus apparatlar maktablar va b. bilim yurtlarida u^kaziladigan lab. işlarida kör va közi ojizlarning atrofdagi narsalar, jarayonlar va xrdisalar töğrisida muayyan tasavvur olişlariga imkon beradi. Körlarning köçakuyda möljal olişlarini osonlaştiriş uçun tovuş yoki taktil signalizatsiyali elektron asboblar yaratilgan, maxsus elektron hassalar işlab çiqarilgan.
Körlar va körkarlarning yozişlari uçun L. Brayl tizimida turli asboblar va maxsus yozuv maşinkalari işlab çiqarilgan. Közi ojizlar uçun maxsus linzalar, proyeksion apparatura, öqiş moslamalari, maktablardagi frontal maşğulotlar uçun berk tizimdagi televizion qurilmalar mavjud. Bunday vositalarning yangi turlarini işlab çiqiş borasida i. t. işlari olib borilmoqda.
Közi ojizlarning köriş qobiliyatini kuçaytiriş va tiklaş uçun turlituman optik asboblar yaratilgan. Körlar va közi ojizlarning mehnat faoliyatiga kömaklaşiş uçun iş unumdorligini oşirişga yordam beradigan, mehnat xavfsizligini ta'minlaydigan qurilmalar işlab çiqarilgan. T. köz va quloğida kamçiliklar bölgan odamlarning hayot keçirişi va mehnat faoliyatini amalga oşirişi uçun juda muhim ahamiyatga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТИФЛОТЕХНИКА - кўрлар, кўзи ожизлар ва кўркарларни ўқитиш, меҳнат фаолиятига тайёрлаш, уларга маданиймаиший хизмат кўрсатиш, кўзи ожизларнинг кўриш қобилиятини кучайтириш ва тиклаш учун мўлжалланган махсус асбобсозлик соҳаси. Т. олий нерв фаолияти физиологияси, офтальмология, кўриш нейрофизиологияси, электрофизиология, физиологик оптика, кўриш гигиенаси, эргономика, умумий, муҳандислик ва тиббий психология, тифлопедагогика, тифлопсихология, алоқа назарияси, электроника, ахборотлар назарияси ва б. соҳаларга асосланади. Электрон Т. нарсалар, визуал жараёнлар ва ҳодисалар тўғрисида кўрларга объектив ахборот беради. Кўрлар ва кўзи ожизларнинг одатдаги китоб, журнали, газета ва б.ни «ўқишлари» учун оддий ҳарфларни овоз, тактил, тактилтитрама сигналларга айлантириб берувчи «ўқиш» машиналари ишлаб чиқилган. Махсус аппаратлар мактаблар ва б. билим юртларида у^казиладиган лаб. ишларида кўр ва кўзи ожизларнинг атрофдаги нарсалар, жараёнлар ва хрдисалар тўғрисида муайян тасаввур олишларига имкон беради. Кўрларнинг кўчакуйда мўлжал олишларини осонлаштириш учун товуш ёки тактил сигнализацияли электрон асбоблар яратилган, махсус электрон ҳассалар ишлаб чиқарилган.
Кўрлар ва кўркарларнинг ёзишлари учун Л. Брайл тизимида турли асбоблар ва махсус ёзув машинкалари ишлаб чиқарилган. Кўзи ожизлар учун махсус линзалар, проекцион аппаратура, ўқиш мосламалари, мактаблардаги фронтал машғулотлар учун берк тизимдаги телевизион қурилмалар мавжуд. Бундай воситаларнинг янги турларини ишлаб чиқиш борасида и. т. ишлари олиб борилмоқда.
Кўзи ожизларнинг кўриш қобилиятини кучайтириш ва тиклаш учун турлитуман оптик асбоблар яратилган. Кўрлар ва кўзи ожизларнинг меҳнат фаолиятига кўмаклашиш учун иш унумдорлигини оширишга ёрдам берадиган, меҳнат хавфсизлигини таъминлайдиган қурилмалар ишлаб чиқарилган. Т. кўз ва қулоғида камчиликлар бўлган одамларнинг ҳаёт кечириши ва меҳнат фаолиятини амалга ошириши учун жуда муҳим аҳамиятга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.