Tikanboşlilar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 375–376-b. — ziyouz.com
Tikanboşlilar Ş L I L A R , akantotsefallar (Acanthocephala) — birlamçi tana böşlikli çuvalçanglar sinfi (ba'zi ma'lumotlarga kura tip). Gavdasi qopga öxşaş, uz. 1— 65 sm. Kugikulasi ostida qalin gipoderma qavati joylaşgan. Gavdasining oldingi uçidagi köp ilmoqli xartumi yordamida xöjayin tanasiga yopişadi. Xartumi tana içiga tortiladi. Halqa va böylama muskullari bor. Içagi bölmaydi (osmotik ozikdanadi). Ayiriş sistemasi protonefridiy tipida. Nerv sistemasi oldingi tomonda joylaşgan boş nerv gangliysi va undan ketadigan nervlardan iborat. Ayrim jinsli, tuxum qöyadi. Metamorfoz va xöjayin almaştirib rivojlanadi. Oraliq xöjayini — qisqiçbaqasimonlar va haşarotlar. 6 turkum, 14 oila, 500 dan ortiq turi bor. Asosan, hayvonlarda, ba'zan odamda parazitlik qilib, akantotsefalyoz kasalligini paydo qiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
Т И К А Н Б О Ш Л И Л А Р , акантоцефаллар (Acanthocephala) — бирламчи тана бўшликли чувалчанглар синфи (баъзи маълумотларга кура тип). Гавдаси қопга ўхшаш, уз. 1— 65 см. Кугикуласи остида қалин гиподерма қавати жойлашган. Гавдасининг олдинги учидаги кўп илмоқли хартуми ёрдамида хўжайин танасига ёпишади. Хартуми тана ичига тортилади. Ҳалқа ва бўйлама мускуллари бор. Ичаги бўлмайди (осмотик озикданади). Айириш системаси протонефридий типида. Нерв системаси олдинги томонда жойлашган бош нерв ганглийси ва ундан кетадиган нервлардан иборат. Айрим жинсли, тухум қўяди. Метаморфоз ва хўжайин алмаштириб ривожланади. Оралиқ хўжайини — қисқичбақасимонлар ва ҳашаротлар. 6 туркум, 14 оила, 500 дан ортиқ тури бор. Асосан, ҳайвонларда, баъзан одамда паразитлик қилиб, акантоцефалёз касаллигини пайдо қилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.