Til belgisi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 380-b. — ziyouz.com
Til belgisi — predmet, xossa va munosabatni ifodalovçi moddiyideal qosila; ikki jihat —ifoda va mazmun jihatiga ega birlik. T.b. majmui belgili tizim — tilni taşkil kiladi. T.b.ning ifoda (taşqi, moddiy, ifodalovçi) va mazmun (içki, ma'no, ifodalanuvçi) jihatlari dialektik munosabatda bölib, asimmetriya krnuni doirasida amal qiladi. T.b. deganda, sözni emas, balki gapni tuşunmoq kerak. Çunki gapgina nisbatan tugal fikrni ifodalaydi. Şunga asoslanib, gapni töliq belgi, sözni esa notulik, (yarim belgi) deyiş mumkin. Tilning töliq belgisi (ran) ham, notöliq belgisi (söz) ham boşqa belgilardan (mas., yöl harakati belgilaridan) deyarli farq qilmaydi, biroq til semantik tizim sifatida boşqa belgilardan ifoda jixatiga köra ham, mazmun jihatiga köra ham tubdan farq qiladi. Uzining köp ma'noliligi bilan ajralib turuvçi notöliq belgi — sözlarning çeklangan miqdoridan bir ma'noli töliq belgi (ran) — fikrlarning çeklanmagan miqsori hosil qilinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТИЛ БЕЛГИСИ — предмет, хосса ва муносабатни ифодаловчи моддийидеал қосила; икки жиҳат —ифода ва мазмун жиҳатига эга бирлик. Т.б. мажмуи белгили тизим — тилни ташкил килади. Т.б.нинг ифода (ташқи, моддий, ифодаловчи) ва мазмун (ички, маъно, ифодаланувчи) жиҳатлари диалектик муносабатда бўлиб, асимметрия крнуни доирасида амал қилади. Т.б. деганда, сўзни эмас, балки гапни тушунмоқ керак. Чунки гапгина нисбатан тугал фикрни ифодалайди. Шунга асосланиб, гапни тўлиқ белги, сўзни эса нотулик, (ярим белги) дейиш мумкин. Тилнинг тўлиқ белгиси (ran) ҳам, нотўлиқ белгиси (сўз) ҳам бошқа белгилардан (мас., йўл ҳаракати белгиларидан) деярли фарқ қилмайди, бироқ тил семантик тизим сифатида бошқа белгилардан ифода жихатига кўра ҳам, мазмун жиҳатига кўра ҳам тубдан фарқ қилади. Узининг кўп маънолилиги билан ажралиб турувчи нотўлиқ белги — сўзларнинг чекланган миқдоридан бир маъноли тўлиқ белги (ran) — фикрларнинг чекланмаган миқцори ҳосил қилинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.