Tilenxidlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 383-b. — ziyouz.com
Tilenxidlar (Tylenehida) tögarak çuvalçanglar {nematodalar) sinfiga mansub hayvonlar turkumi. Uz. 0,8 mm dan — 3 sm gaça. Sançib söruvçi organi — stiletining uz. bir neça mkm dan 11 mm gaça, 10 dan ortiq oilasi, bir neça ming turi bor. Köpçilik T. — ösimlik parazitlari; ayrim turlari yirtqiç yoki haşarotlarda parazitlik qiladi. Sabzavot va poliz ekinlariga börtma nematodalar, ğalla ekinlari (buğdoy, şoli)ga angvinalar, kartoşkaga geteroderalar va kartoşka poya nematodasi katta ziyon yetkazadi. T. stileti yordamida ösimlik hujayralari (asosan, yer osti qismi) şirasini sörib oziklanadi. Ösimlik töqimasi içida yoki organlar sirtida parazitlik qiladi. Maxsus tuxum xaltaçasiga, tuproqqa yoki ösimlik töqimalariga tuxum qöyadi. Liçinkalari tuproq, suv va ösimliklar niholi orqali tarqaladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТИЛЕНХИДЛАР (Tylenehida) тўгарак чувалчанглар {нематодалар) синфига мансуб ҳайвонлар туркуми. Уз. 0,8 мм дан — 3 см гача. Санчиб сўрувчи органи — стилетининг уз. бир неча мкм дан 11 мм гача, 10 дан ортиқ оиласи, бир неча минг тури бор. Кўпчилик Т. — ўсимлик паразитлари; айрим турлари йиртқич ёки ҳашаротларда паразитлик қилади. Сабзавот ва полиз экинларига бўртма нематодалар, ғалла экинлари (буғдой, шоли)га ангвиналар, картошкага гетеродералар ва картошка поя нематодаси катта зиён етказади. Т. стилети ёрдамида ўсимлик ҳужайралари (асосан, ер ости қисми) ширасини сўриб озикланади. Ўсимлик тўқимаси ичида ёки органлар сиртида паразитлик қилади. Махсус тухум халтачасига, тупроққа ёки ўсимлик тўқималарига тухум қўяди. Личинкалари тупроқ, сув ва ўсимликлар ниҳоли орқали тарқалади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.