Tilla qönğizlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 384-b. — ziyouz.com
Tilla qönğizlar (Buprestidae) qönğizlar oilasi. Tanasining uz. 3—100 mm. Köpinça yaltiroq tusda. T.q. yozning issiq oylarida uçadi. Ösimliklar tanasi, bargi va gullarida (ayrim mayda turlari) uçraydi. Ösimlik töqimalari bilan oziklanadi. Liçinkalari oq rangli, oyoqsiz; pöstloq ostida, buta hamda daraxtlar yoğoçida va ötlarda rivojlanadi. 12 mingdan ortiqturi bor. Özbekistonda 120 turi uçraydi. Yer yuzida (ayniqsa, tropik mamlakatlarda) keng tarqalgan. Köpçilik T.q. (katta qarağay T.q.i, kök T.q., terak T.q.i) örmon ösimliklarini, qora T.q. mevali daraxtlarni zararlaydi. Buxoro T.q.i, töqay T.q.i Örta Osiyo endemigi. Töqay T.q.i va Sulaymon T.q.i Özbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТИЛЛА ҚЎНҒИЗЛАР (Buprestidae) қўнғизлар оиласи. Танасининг уз. 3—100 мм. Кўпинча ялтироқ тусда. Т.қ. ёзнинг иссиқ ойларида учади. Ўсимликлар танаси, барги ва гулларида (айрим майда турлари) учрайди. Ўсимлик тўқималари билан озикланади. Личинкалари оқ рангли, оёқсиз; пўстлоқ остида, бута ҳамда дарахтлар ёғочида ва ўтларда ривожланади. 12 мингдан ортиқтури бор. Ўзбекистонда 120 тури учрайди. Ер юзида (айниқса, тропик мамлакатларда) кенг тарқалган. Кўпчилик Т.қ. (катта қарағай Т.қ.и, кўк Т.қ., терак Т.қ.и) ўрмон ўсимликларини, қора Т.қ. мевали дарахтларни зарарлайди. Бухоро Т.қ.и, тўқай Т.қ.и Ўрта Осиё эндемиги. Тўқай Т.қ.и ва Сулаймон Т.қ.и Ўзбекистон Қизил китобига киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.