Tillaqoş
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 389–390-b. — ziyouz.com
Tillaqoş — zargarlik buyumi; ayollarning boş kiyimi ustidan peşonaga taqiladigan taqinçoği. Tilla yoki tilla suvi yugurtirilgan kumuş va b. metallardan yasaladi. T. asosini qayrilma qoş şaklidagi bir-biri bilan tutaşadigan 2 bölak hosil qiladi, bölaklar tutaşgan joyga bir dona la'l qadaladi, bölaklar yuzasi naqşlar bilan bezatilib, yuqori çeti feruza közlar bilan hoşiyalanadi; qayrilma qoş şaklining yuqorisiga panjarali naqşlar işlanadi va T. uçburçak şaklidagi toj körinişiga ega böladi, panjarali gullar örtasiga feruza közlar bilan hoşiyalanadigan marjon va b. qadamalar örnatiladi. T.ning quyi qismiga özaro almaşinib keladigan mayda munçoq va yaproqçalar terilgan biri kalta, biri uzun zanjirlar osiladi. T.ning yuqori qismining markazi (uçi) va ikki çekkasidan zanjirlar çikarilib, ular markazda birlaşadi va ilgak bilan yakunlanadi. Bir xil badiiy usulda bezatilgan T. gajak, isirğa, zebigardon bilan birga ansambl hosil qiladi. T. şakliga öxşaş peşonaga taqiladigan ziynat buyumi Fargona vodiysida bargak, tepa qismidagi panjarali naqşlari bölmagan turi Buxoroda bolo abru deb ham ataladi, Xorazmning osmatuzi taqinçoği öziga xos bezatilişi bilan T.dan farq qiladi. Qadimdan kelin hamda yoş ayollarni himoyalovçi tumor vazifasini bajargan. T. hozir, asosan, töy marosimida va raqqosalarning milliy libosining tarkibiy qismi sifatida qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТИЛЛАҚОШ — заргарлик буюми; аёлларнинг бош кийими устидан пешонага тақиладиган тақинчоғи. Тилла ёки тилла суви югуртирилган кумуш ва б. металлардан ясалади. Т. асосини қайрилма қош шаклидаги бир-бири билан туташадиган 2 бўлак ҳосил қилади, бўлаклар туташган жойга бир дона лаъл қадалади, бўлаклар юзаси нақшлар билан безатилиб, юқори чети феруза кўзлар билан ҳошияланади; қайрилма қош шаклининг юқорисига панжарали нақшлар ишланади ва Т. учбурчак шаклидаги тож кўринишига эга бўлади, панжарали гуллар ўртасига феруза кўзлар билан ҳошияланадиган маржон ва б. қадамалар ўрнатилади. Т.нинг қуйи қисмига ўзаро алмашиниб келадиган майда мунчоқ ва япроқчалар терилган бири калта, бири узун занжирлар осилади. Т.нинг юқори қисмининг маркази (учи) ва икки чеккасидан занжирлар чикарилиб, улар марказда бирлашади ва илгак билан якунланади. Бир хил бадиий усулда безатилган Т. гажак, исирға, зебигардон билан бирга ансамбль ҳосил қилади. Т. шаклига ўхшаш пешонага тақиладиган зийнат буюми Фаргона водийсида баргак, тепа қисмидаги панжарали нақшлари бўлмаган тури Бухорода боло абру деб ҳам аталади, Хоразмнинг осматузи тақинчоғи ўзига хос безатилиши билан Т.дан фарқ қилади. Қадимдан келин ҳамда ёш аёлларни ҳимояловчи тумор вазифасини бажарган. Т. ҳозир, асосан, тўй маросимида ва раққосаларнинг миллий либосининг таркибий қисми сифатида қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.