Tiloğoç
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 390-b. — ziyouz.com
Tiloğoç (Larix) —qarağaydoşlar oilasiga mansub ignabargli daraxtlar turkumi. 20 ga yaqin turi bor. Yevropa Osiyo va Şim. Amerikada usadi. Bir uyli, ayrim jinsli ösimlik. Böyi 20—25 m (50 m gaça, diam. 1 m gaça yetadi), barglari qişda tökiladi. Ignalari yumşoq, silliq, uzun novdalarda 20—40 tadan spiralsimon joylaşgan. Uruğli qubbalari dumaloq yoki çöziqroq (yoşligida qizğiş yoki yaşil), kalta novdalar uçida joylaşgan. T. ignabarg çiqarişi bilan gullaydi, qubbasi va uruğlari öşa yildayoq kuzda yoki bahorda ekiladi. Oçilgan qubbalari daraxtda 2—3 yilgaça turadi. Uruği mayda, qanotçali, şamol yordamida tarqaladi. T. sovuqqa ğoyat çidamli, joy tanlamaydi, yoruğsevar. Toğ yon bağirlarini mustahkamlaşda, dala ihota daraxtzorlari hosil qilişda va joylarni kökalamzorlaştirişda T.ning ahamiyati katta. Uning Gmelin yoki dauriya T. (L. gmeliniia) va Sibir T. (L.sibirica) turlari köp tarqalgan. Yoğoçi pişiq, mustahkam, qattiq, suv osti inşootlari qurişda; mebel, qoğoz tayyorlaşda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТИЛОҒОЧ (Larix) —қарағайдошлар оиласига мансуб игнабаргли дарахтлар туркуми. 20 га яқин тури бор. Европа Осиё ва Шим. Америкада усади. Бир уйли, айрим жинсли ўсимлик. Бўйи 20—25 м (50 м гача, диам. 1 м гача етади), барглари қишда тўкилади. Игналари юмшоқ, силлиқ, узун новдаларда 20—40 тадан спиралсимон жойлашган. Уруғли қуббалари думалоқ ёки чўзиқроқ (ёшлигида қизғиш ёки яшил), калта новдалар учида жойлашган. Т. игнабарг чиқариши билан гуллайди, қуббаси ва уруғлари ўша йилдаёқ кузда ёки баҳорда экилади. Очилган қуббалари дарахтда 2—3 йилгача туради. Уруғи майда, қанотчали, шамол ёрдамида тарқалади. Т. совуққа ғоят чидамли, жой танламайди, ёруғсевар. Тоғ ён бағирларини мустаҳкамлашда, дала иҳота дарахтзорлари ҳосил қилишда ва жойларни кўкаламзорлаштиришда Т.нинг аҳамияти катта. Унинг Гмелин ёки даурия Т. (L. gmeliniia) ва Сибирь Т. (L.sibirica) турлари кўп тарқалган. Ёғочи пишиқ, мустаҳкам, қаттиқ, сув ости иншоотлари қуришда; мебель, қоғоз тайёрлашда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.