Tim
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 393–394-b. — ziyouz.com
Tim (fors.toj.) — usti yopiq bozor, savdo rastasining baland tomi, gumbazi. T.lar kadimda asosan yirik şahar markazlarida, köçalar kesişgan çorraha, çorsu, guzar maydonida, karvonsaroylar yaqinida joylaşgan. Usti ulkan gumbaz bilan qoplanib, bir neça hunarmandlik dökonlari va savdo rastalarini öz içiga olgan. T.lar şahar me'morii qiyofasini belgilaşda muqim ahamiyatga ega bölgan. Suğdlarning şahar içidagi bozorlari va savdo rastalari arab manbalarida «suk» deb, çorrahada joylaşganlari «çoxorsuk» yoki çorsu deb yuritilgan. Keyinçalik 4 tomoni kesişgan köça markazida joylaşgan savdo tarmoklari toqlar qurilgan. Narşaxay, Klavixo, E.Jekinson va b.ning esdaliklarida T.lar qurilişi haqida ma'lumotlar saqlangan. Abdullaxon timi, Olloqulixon karvonsaroyi va timi kabi noyob me'morii yedgorliklar hoz. kunda mahalliy savdo markazlari sifatida öz ahamiyatini yöqotmagan. TIMAN KRYAJI Şarqiy Yevropa tekisligining şim. şarqidagi qirlar. Şim.ğarbda Barens dengizining Çeşa qöltiqçasidan jan. şarkda Viçegda daryosining boşlaniş yerigaça çözilgan (RF Komi Respublikasi va Arxangelsk viloyatida). Uz. 900 km ga yaqin. T.k. granit, siyenit, kristalli slanets kabi jinslar bilan, yer usti esa antropogen davri quruqlik va dengiz yetqiziklari bilan krplangan. Eng baland joyi 471 m (Çetlasskiy Kamen).
T.k.ning şim. qismi tundra va örmonli tundra, jan. kismi tayga zonasida (qoraqarağay, oqqarağay, qarağay ösadi). Titan minerallari (Yarega), boksit (Çetlasskiy Kamen), neft va gaz (Us, Vuktil va b.) konlari bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТИМ (форс.тож.) — усти ёпиқ бозор, савдо растасининг баланд томи, гумбази. Т.лар кадимда асосан йирик шаҳар марказларида, кўчалар кесишган чорраҳа, чорсу, гузар майдонида, карвонсаройлар яқинида жойлашган. Усти улкан гумбаз билан қопланиб, бир неча ҳунармандлик дўконлари ва савдо расталарини ўз ичига олган. Т.лар шаҳар меъмории қиёфасини белгилашда муқим аҳамиятга эга бўлган. Суғдларнинг шаҳар ичидаги бозорлари ва савдо расталари араб манбаларида «сук» деб, чорраҳада жойлашганлари «чохорсук» ёки чорсу деб юритилган. Кейинчалик 4 томони кесишган кўча марказида жойлашган савдо тармоклари тоқлар қурилган. Наршахай, Клавихо, Э.Жекинсон ва б.нинг эсдаликларида Т.лар қурилиши ҳақида маълумотлар сақланган. Абдуллахон тими, Оллоқулихон карвонсаройи ва тими каби ноёб меъмории едгорликлар ҳоз. кунда маҳаллий савдо марказлари сифатида ўз аҳамиятини йўқотмаган. ТИМАН КРЯЖИ Шарқий Европа текислигининг шим. шарқидаги қирлар. Шим.ғарбда Баренц денгизининг Чеша қўлтиқчасидан жан. шаркда Вичегда дарёсининг бошланиш еригача чўзилган (РФ Коми Республикаси ва Архангельск вилоятида). Уз. 900 км га яқин. Т.к. гранит, сиенит, кристалли сланец каби жинслар билан, ер усти эса антропоген даври қуруқлик ва денгиз етқизиклари билан крпланган. Энг баланд жойи 471 м (Четласский Камень).
Т.к.нинг шим. қисми тундра ва ўрмонли тундра, жан. кисми тайга зонасида (қорақарағай, оққарағай, қарағай ўсади). Титан минераллари (Ярега), боксит (Четласский Камень), нефть ва газ (Ус, Вуктиль ва б.) конлари бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.