Tinçlik va insoniyatga qarşi jinoyatlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 404-b. — ziyouz.com
Tinçlik va insoniyatga qarşi jinoyatlar - eng oğir xalqaro jinoyatlar. Xalqaro harbiy tribunal ustavi kvalifikatsiyasi böyiça, agressiv uruşni rejalaştiriş, unga tayyorgarlik köriş, bunday uruşni oçiş va olib boriş yoki xalqaro şartnomalar, bitimlar, ahdlaşuvlarni buzgan holda uruşda bironbir tarzda qatnaşiş tinçlikka qarşi jinoyat hisoblanadi. BMT Boş Assambleyasining 1947 y. 3 noyab. dagi rezolyutsiyasiga köra, uruşni tarğib qiliş ham şunday jinoyat hisoblanadi. Xalqaro huquqqa köra, tinçlikka qarşi jinoyat uçun javobgarlikka tortiş muddatini qöllaş mumkin emas (ya'ni, belgilangan vaqt ötgandan keyin ham jinoiy javobgarlikdan ozod qilinmaydi).
Insoniyatga qarşi jinoyatlar millat va davlatlarning yaşaş asoslariga, ularning progressiv taraqqiyoti va tinç xalqaro aloqa qilişiga xavf solişda ifodalanadi. Mustamlakaçşşk, genotsid, aparteid, atmosfera yoki dengizlarni yoppasiga ifloslantiriş (ekotsid) şunday jinoyat sirasiga kiradi. Davlatlar, xalkaro taşkilotlar va jismoniy şaxslar insoniyatga qarşi jinoyat subyektlari va bunday jinoyatni qilganlik uçun javobgarlik subyektlari bölişi mumkin. T. va i.q.j. uçun davlatlar siyosiy va moddiy javobgarlikka, konkret jismoniy şaxslar esa — yakka tartibda jinoiy javobgarlikka tortiladilar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТИНЧЛИК ВА ИНСОНИЯТГА ҚАРШИ ЖИНОЯТЛАР - энг оғир халқаро жиноятлар. Халқаро ҳарбий трибунал устави квалификацияси бўйича, агрессив урушни режалаштириш, унга тайёргарлик кўриш, бундай урушни очиш ва олиб бориш ёки халқаро шартномалар, битимлар, аҳдлашувларни бузган ҳолда урушда биронбир тарзда қатнашиш тинчликка қарши жиноят ҳисобланади. БМТ Бош Ассамблеясининг 1947 й. 3 нояб. даги резолюциясига кўра, урушни тарғиб қилиш ҳам шундай жиноят ҳисобланади. Халқаро ҳуқуққа кўра, тинчликка қарши жиноят учун жавобгарликка тортиш муддатини қўллаш мумкин эмас (яъни, белгиланган вақт ўтгандан кейин ҳам жиноий жавобгарликдан озод қилинмайди).
Инсониятга қарши жиноятлар миллат ва давлатларнинг яшаш асосларига, уларнинг прогрессив тараққиёти ва тинч халқаро алоқа қилишига хавф солишда ифодаланади. Мустамлакачшшк, геноцид, апартеид, атмосфера ёки денгизларни ёппасига ифлослантириш (экоцид) шундай жиноят сирасига киради. Давлатлар, халкаро ташкилотлар ва жисмоний шахслар инсониятга қарши жиноят субъектлари ва бундай жиноятни қилганлик учун жавобгарлик субъектлари бўлиши мумкин. Т. ва и.қ.ж. учун давлатлар сиёсий ва моддий жавобгарликка, конкрет жисмоний шахслар эса — якка тартибда жиноий жавобгарликка тортиладилар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.