Tipu Sulton
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 408-b. — ziyouz.com
Tipu Sulton (17501799) Maysur davlatining hukmdori, ingliz bosqinçilarining Jan. Hindistondagi siyosatiga qarşi kuraş rahbari. Otasi Haydar Ali (1761—82) ğukmdorligi davrida Maysur qöşinlariga qömondonlik qilib Polilur (1790) va Anegundi (1782) yaqinidagi janglarda inglizlarni mağlubiyatga uçratgan. 2inglizmaysur uruşi (1778— 84) ayni avj olgan çoğda taxtga çiqqan. 1783 i. Bednurda Metyus armiyasini qurşab olib, asir olgan. Inglizlarga qarşi kuraşda moddiy bazani yaratiş maqsadida ehromlar va mulkdorlar yerlari hisobiga davlat yerlarini köpaytirdi, muntazam intizomli armiyani tuzdi, askar va zobitlarga maoş tayinladi, armiya xizmatiga katta tajribaga ega bölgan fransuz zobitlarini jalb etdi, artilleriyani vujudga keltirdi, razvedka işini yaxşi yölga qöydi. Bu tadbirlar orqali xazinani töldirdi, kuçli armiyani tikladi. Fransiya, Turkiya, Afğoniston bilan inglizlarga qarşi ittifoq tuziş niyatida samarasiz muzokaralar olib borgan. 4inglizmaysur uruşi (1799) davrida Maysur poytaxti Seringapatamni himoya qilişda halok bölgan.
Ad.: Ğiyosov T.Ğ., Hindistonning yangi tarixi, T., 1999.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТИПУ СУЛТОН (17501799) Майсур давлатининг ҳукмдори, инглиз босқинчиларининг Жан. Ҳиндистондаги сиёсатига қарши кураш раҳбари. Отаси Ҳайдар Али (1761—82) ғукмдорлиги даврида Майсур қўшинларига қўмондонлик қилиб Полилур (1790) ва Анегунди (1782) яқинидаги жангларда инглизларни мағлубиятга учратган. 2инглизмайсур уруши (1778— 84) айни авж олган чоғда тахтга чиққан. 1783 и. Беднурда Мэтьюс армиясини қуршаб олиб, асир олган. Инглизларга қарши курашда моддий базани яратиш мақсадида эҳромлар ва мулкдорлар ерлари ҳисобига давлат ерларини кўпайтирди, мунтазам интизомли армияни тузди, аскар ва зобитларга маош тайинлади, армия хизматига катта тажрибага эга бўлган француз зобитларини жалб этди, артиллерияни вужудга келтирди, разведка ишини яхши йўлга қўйди. Бу тадбирлар орқали хазинани тўлдирди, кучли армияни тиклади. Франция, Туркия, Афғонистон билан инглизларга қарши иттифоқ тузиш ниятида самарасиз музокаралар олиб борган. 4инглизмайсур уруши (1799) даврида Майсур пойтахти Серингапатамни ҳимоя қилишда ҳалок бўлган.
Ад.: Ғиёсов Т.Ғ., Ҳиндистоннинг янги тарихи, Т., 1999.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.