Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Tiratron

    Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 409-b. — ziyouz.com

    Tiratron [yun. tryra — eşik, kiriş va (elek)tronğ — anod va katoddan taşkari bir yoki bir neça boşqariş töri bölgan uç elektrodli ion asbob. Sovuq katodli (tutovçi razryadli) va çöglanma katodli (yey razryadli) böladi. T. inert gazlar, simob buğlari yoki vodorod töldirilgan germetik (havo kirmaydigan) ballon. Törda kuçlaniş muayyan qiymatga yetganda yey razryad vujudga keladi. Razryad hosil bölişi paytida törning potensial işorasiga (katodga nisbatan) qarab, T.lar manfiy va musbat işga tuşiriş xarakteristikali xillarga bölinadi. Manfiy xarakteristikali (töğrilagiçli, releli, relaksion va b.) T.da anodning elektr maydoni katodga tör orqali ötib keladi. Bular boşqariladigan ventil sifatida işlatiladi. T. kuçli impulsli elektr zanjirlarida (kommutator sifatida), axborotlarni aks ettiriş qurilmalarida (indikator sifatida) va b.da qöllanadi. Molibden yoki nikel simlardan ziç törli qilib yasaladigan T. tasitron deb ataladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ТИРАТРОН [юн. tryra — эшик, кириш ва (элек)тронғ — анод ва катоддан ташкари бир ёки бир неча бошқариш тўри бўлган уч электродли ион асбоб. Совуқ катодли (тутовчи разрядли) ва чўгланма катодли (ей разрядли) бўлади. Т. инерт газлар, симоб буғлари ёки водород тўлдирилган герметик (ҳаво кирмайдиган) баллон. Тўрда кучланиш муайян қийматга етганда ей разряд вужудга келади. Разряд ҳосил бўлиши пайтида тўрнинг потенциал ишорасига (катодга нисбатан) қараб, Т.лар манфий ва мусбат ишга тушириш характеристикали хилларга бўлинади. Манфий характеристикали (тўғрилагичли, релели, релакцион ва б.) Т.да аноднинг электр майдони катодга тўр орқали ўтиб келади. Булар бошқариладиган вентиль сифатида ишлатилади. Т. кучли импульсли электр занжирларида (коммутатор сифатида), ахборотларни акс эттириш қурилмаларида (индикатор сифатида) ва б.да қўлланади. Молибден ёки никель симлардан зич тўрли қилиб ясаладиган Т. таситрон деб аталади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.