Tirik tuğiş
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 410-b. — ziyouz.com
Tirik tuğiş TIRIK TUĞIŞ, vivipariya hayvonlarda nayel qoldiriş xili. T.t.da embrion ona organizmida rivojlanadi, odatda, yöldoş orqali bevosita uning xisobidan oziklanadi va onadan birmunça rivojlangan, tuxum pustidan xalos bölgan bola holida tuğiladi. T.t.ning aksi, tuxum tuğiş hisoblanadi. T.t. va tuxum tuğiş tarixiy özaro boğliq; buning dalili sifatida tuxumdan T.t. mavjudligini körsatiş mumkin. T.t.da murtak urgoçi organizm jinsiy yöllarida, baçadon (jinsiy yöllarning kengaygan qismi)da yoki jinsiy qinda rivojlanadi. Köpçilik hayvonlarda murtak sirtida murtak qobiği (xaltasi) hosil böladi. Ayrim böşliqiçlilar, çuvalçanglar, onixoforalar, ba'zi böğimoyoqlilar, ignaterililar, mollyuskalar, xordalilardan salplar, köpgina akulalar, lappak baliklar, ba'zi karptişlilar, qurbaqalar, toşbaqalar, kaltakesaklar va ilonlar, köpçilik sut emizuvçilar (yexidna, proyexidna, ördakburundan taşqari) va odam uçun xosdir. Ba'zi ösimliklar ham tirik tuğadi (yana q. Tirik tuğuvçi ösimliklar).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТИРИК ТУҒИШ, вивипария ҳайвонларда наел қолдириш хили. Т.т.да эмбрион она организмида ривожланади, одатда, йўлдош орқали бевосита унинг хисобидан озикланади ва онадан бирмунча ривожланган, тухум пустидан халос бўлган бола ҳолида туғилади. Т.т.нинг акси, тухум туғиш ҳисобланади. Т.т. ва тухум туғиш тарихий ўзаро боғлиқ; бунинг далили сифатида тухумдан Т.т. мавжудлигини кўрсатиш мумкин. Т.т.да муртак ургочи организм жинсий йўлларида, бачадон (жинсий йўлларнинг кенгайган қисми)да ёки жинсий қинда ривожланади. Кўпчилик ҳайвонларда муртак сиртида муртак қобиғи (халтаси) ҳосил бўлади. Айрим бўшлиқичлилар, чувалчанглар, онихофоралар, баъзи бўғимоёқлилар, игнатерилилар, моллюскалар, хордалилардан сальплар, кўпгина акулалар, лаппак баликлар, баъзи карптишлилар, қурбақалар, тошбақалар, калтакесаклар ва илонлар, кўпчилик сут эмизувчилар (ехидна, проехидна, ўрдакбурундан ташқари) ва одам учун хосдир. Баъзи ўсимликлар ҳам тирик туғади (яна қ. Тирик туғувчи ўсимликлар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.