Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Tiristor

    Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 411-b. — ziyouz.com

    Tiristor (yun. thyra — eşik, kiriş va rezistor) — elektrik ventil xossasiga ega bölgan kremniy monokristall asosidagi yarimötkazgiç asbob. Yarimötkazgiç elementi kremniy (bir oz bor, alyuminiy va fosfor qöşilgan) monokristall disk (plastinka)dan tayyorlanadi. Işlaş prinsipi kremniy monokristallning elektronteşikli ötiş (elektron p ötkazuvçanlikdan teşikli r ötkazuvçanlikka ötiş) xossasiga asoslanadi. Bu xossa asbobning ventilli ötkazuvçanligini ta'minlaydi. T.ning triodli (trinistor; uçta taşqi çiqiş — katod, anod, boşqaruvçi elektrod) va diodli (dinistor, boşkaruvçi elektrodsiz) turlari bor. Vazifasiga köra, bir tomonlama va ikki tomonlama ötkazuvçan, yuqori çastotali, impulsli, ikki operatsiyali va maxsus xillarga bölinadi. Fotorezistorlar, galliy arsenid asosidagi T.lar ham bor.

    T. elektr özgartirgiçlarida ventil, avtomatik boşqariş tizimining ijroçi va kuçaytiruvçi elementlari, turli elektron qurilmalarda xotira kaliti hamda elementlari va b. sifatida işlatiladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ТИРИСТОР (юн. thyra — эшик, кириш ва резистор) — электрик вентил хоссасига эга бўлган кремний монокристалл асосидаги яримўтказгич асбоб. Яримўтказгич элементи кремний (бир оз бор, алюминий ва фосфор қўшилган) монокристалл диск (пластинка)дан тайёрланади. Ишлаш принципи кремний монокристаллнинг электронтешикли ўтиш (электрон п ўтказувчанликдан тешикли р ўтказувчанликка ўтиш) хоссасига асосланади. Бу хосса асбобнинг вентилли ўтказувчанлигини таъминлайди. Т.нинг триодли (тринистор; учта ташқи чиқиш — катод, анод, бошқарувчи электрод) ва диодли (динистор, бошкарувчи электродсиз) турлари бор. Вазифасига кўра, бир томонлама ва икки томонлама ўтказувчан, юқори частотали, импульсли, икки операцияли ва махсус хилларга бўлинади. Фоторезисторлар, галлий арсенид асосидаги Т.лар ҳам бор.

    Т. электр ўзгартиргичларида вентил, автоматик бошқариш тизимининг ижрочи ва кучайтирувчи элементлари, турли электрон қурилмаларда хотира калити ҳамда элементлари ва б. сифатида ишлатилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.