Tiroksin
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 413-b. — ziyouz.com
Tiroksin TIROKSIN, 3,5,3',5tetrayodtirozin — odam va hayvonlarning asosiy tireoid gormoni. Qalqonsimon bez follikulalarida işlanadi. Tirozin hosilasi. T. suvda va quruqlikda yaşovçilar hamda ba'zi suyakli baliqlar (mas., kambala)da metamorfozni, issiq qonli hayvonlar va odamda moddalar almaşinuvini, issiklik işlab çiqarilişi, töqimalarning ösişi va yangilanişini kuçaytiradi. T. sintezi va sekretsiyasini gipofizning tireotrop gormoni (TTG) boşqaradi. Qonda T. miqdori köpaysa, TTG ajralişi tormozlanadi va T. kam ajraladi. T. konsentratsiyasi kamayganda TTG ajralişi kuçayadi va T. muvozanati tiklanadi. T.ning ajralişiga taşqi muhit omillari (tra va stress), ovqat (yod) va b. içki sekretsiya bezlari ta'sir etadi. T. muvozanati buzilişi turli kasalliklar (gipertireoz, gipotireoz, buqoq, kretinizm, miksedema)t olib keladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТИРОКСИН, 3,5,3’,5тетрайодтирозин — одам ва ҳайвонларнинг асосий тиреоид гормони. Қалқонсимон без фолликулаларида ишланади. Тирозин ҳосиласи. Т. сувда ва қуруқликда яшовчилар ҳамда баъзи суякли балиқлар (мас., камбала)да метаморфозни, иссиқ қонли ҳайвонлар ва одамда моддалар алмашинувини, иссиклик ишлаб чиқарилиши, тўқималарнинг ўсиши ва янгиланишини кучайтиради. Т. синтези ва секрециясини гипофизнинг тиреотроп гормони (ТТГ) бошқаради. Қонда Т. миқдори кўпайса, ТТГ ажралиши тормозланади ва Т. кам ажралади. Т. концентрацияси камайганда ТТГ ажралиши кучаяди ва Т. мувозанати тикланади. Т.нинг ажралишига ташқи муҳит омиллари (тра ва стресс), овқат (йод) ва б. ички секреция безлари таъсир этади. Т. мувозанати бузилиши турли касалликлар (гипертиреоз, гипотиреоз, буқоқ, кретинизм, микседема)т олиб келади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.