Tirsakli val
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 413–414-b. — ziyouz.com
Tirsakli val — porşenli dvigatellar, nasoslar, kompressorlar, temirçilikpresslaş maşinalari va b. qurilmalardagi krivoşipli mexanizmning aylanuvçi zvenosi. Bitta yoki bir neçta tirsakli (nomi şundan) hamda bir neçta öqdoş özak böyinlari, har bir tirsagida 2 ta şçeka va 1 ta böyin böladi. Böyinlar özak böyinlar va şatun böyinlarga bölinadi. Özak böyin podşipnikka tayanadi, şatun böyinga şatun biriktiriladi. Şatun böyinlarning öqi T. v. ning aylaniş öqiga nisbatan biroz siljigan (narirokda) böladi. Porşenli maşinalar (mas., avtomobillar) da T.v. tirsaklarining soni silindrlar soniga teng böladi.Tirsaklarning qanday tartibda joylaşişi maşinaning iş sikliga, silindrlarning joylaşişiga qarab belgilanadi. T.v. uglerodli yoki legirlangan pölat yoki mustahkam çöyandan yaxlit, quyma tarzda yoki bolğalaş usulida yasaladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТИРСАКЛИ ВАЛ — поршенли двигателлар, насослар, компрессорлар, темирчиликпресслаш машиналари ва б. қурилмалардаги кривошипли механизмнинг айланувчи звеноси. Битта ёки бир нечта тирсакли (номи шундан) ҳамда бир нечта ўқдош ўзак бўйинлари, ҳар бир тирсагида 2 та шчека ва 1 та бўйин бўлади. Бўйинлар ўзак бўйинлар ва шатун бўйинларга бўлинади. Ўзак бўйин подшипникка таянади, шатун бўйинга шатун бириктирилади. Шатун бўйинларнинг ўқи Т. в. нинг айланиш ўқига нисбатан бироз силжиган (нарирокда) бўлади. Поршенли машиналар (мас., автомобиллар) да Т.в. тирсакларининг сони цилиндрлар сонига тенг бўлади.Тирсакларнинг қандай тартибда жойлашиши машинанинг иш циклига, цилиндрларнинг жойлашишига қараб белгиланади. Т.в. углеродли ёки легирланган пўлат ёки мустаҳкам чўяндан яхлит, қуйма тарзда ёки болғалаш усулида ясалади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.