Tişli ğildirak
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 427–428-b. — ziyouz.com
Tişli ğildirak TIŞLI ĞILDIRAK, şesternya bir valdan ikkinçi valga harakat uzatiş uçun möljallangan detal; tişli uzatmaning asosiy detali. Silindr yoki konussimon sirtlarga tişlar kesilgan diyekdan iborat. Bir T. ğ. tişlari ikkinçi T.ğ. tişlari bilan ilaşib harakat uzatadi. T.ğ. termik yoki kimyoviytermik işlov berilgan legirlangan pölat, plastmassa, yoğoç, tekstolitdan tayyorlanadi. Silindrik, evolventa, sikloidal va b. şakllarda yasaladi. Silindrik T.ğ. tişlari taşqi va içki böladi. Tişlar töğri vintsimon, şevron va qiyşiq qilib yasaladi. T.ğ. şesternya deb ham ataladi. Mas., reduktorsozlikda tişlar sonidan qat'iy nazar kiçik T.ğ.lar şesternya, kattalari ğildirak deyiladi. Maşina, asbob, apparat, hisoblagiç va b. mexanizmlarda turli şakllardagi T.ğ.lar işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТИШЛИ ҒИЛДИРАК, шестерня бир валдан иккинчи валга ҳаракат узатиш учун мўлжалланган деталь; тишли узатманинг асосий детали. Цилиндр ёки конуссимон сиртларга тишлар кесилган диекдан иборат. Бир Т. ғ. тишлари иккинчи Т.ғ. тишлари билан илашиб ҳаракат узатади. Т.ғ. термик ёки кимёвийтермик ишлов берилган легирланган пўлат, пластмасса, ёғоч, текстолитдан тайёрланади. Цилиндрик, эвольвента, циклоидал ва б. шаклларда ясалади. Цилиндрик Т.ғ. тишлари ташқи ва ички бўлади. Тишлар тўғри винтсимон, шеврон ва қийшиқ қилиб ясалади. Т.ғ. шестерня деб ҳам аталади. Мас., редукторсозликда тишлар сонидан қатъий назар кичик Т.ғ.лар шестерня, катталари ғилдирак дейилади. Машина, асбоб, аппарат, ҳисоблагич ва б. механизмларда турли шакллардаги Т.ғ.лар ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.