Tmutarakan
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 429-b. — ziyouz.com
Tmutarakan — Taman ya.o.dagi Taman stanitsasi yaqinidagi qad. rus şahri. 8—9-a.larda T. örnida Xazar xokonligita. tobe bölgan Tamatarxa qişloği joylaşgan. Xazar xoqonligi 965 y. Kiyev knyazi Svyatoslav Igoreviç tomonidan tormor etilgaç, Tamatarxa örnida T. vujudga kelgan. U bu yerda taşkil topgan Tmutarakan knyazligining siyosiy markazi bölgan. T. yirik savdo şahri sifatida rus knyazliklari, Şim. Kavkaz xalklari va Vizantiya bilan siyosiy va iqtisodiy aloqalar olib borgan. T.da kasoglar, greklar, alanlar, ruslar va armanlar yaşagan. 10-a.da T. ğiştdan işlangan mustahkam mudofaa devori bilan örab olingan. 1023 y. T.da xukmronlik qilgan knyaz Mstislav Vladimiroviç Bogoroditsa çerkovini qurdirgan. 12-a. da polovetslar (qipçoklar) zarbalari ostida T.ning rus yerlari bilan aloqasi uzilgan. T.da arxeologik qaziş işlari 19-a.dan 20-a. örtalarigaça olib borilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТМУТАРАКАНЬ — Тамань я.о.даги Тамань станицаси яқинидаги қад. рус шаҳри. 8—9-а.ларда Т. ўрнида Хазар хоконлигита. тобе бўлган Таматарха қишлоғи жойлашган. Хазар хоқонлиги 965 й. Киев князи Святослав Игоревич томонидан тормор этилгач, Таматарха ўрнида Т. вужудга келган. У бу ерда ташкил топган Тмутаракань князлигининг сиёсий маркази бўлган. Т. йирик савдо шаҳри сифатида рус князликлари, Шим. Кавказ халклари ва Византия билан сиёсий ва иқтисодий алоқалар олиб борган. Т.да касоглар, греклар, аланлар, руслар ва арманлар яшаган. 10-а.да Т. ғиштдан ишланган мустаҳкам мудофаа девори билан ўраб олинган. 1023 й. Т.да хукмронлик қилган князь Мстислав Владимирович Богородица черковини қурдирган. 12-а. да половецлар (қипчоклар) зарбалари остида Т.нинг рус ерлари билан алоқаси узилган. Т.да археологик қазиш ишлари 19-а.дан 20-а. ўрталаригача олиб борилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.