Toğayli baliqlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 608-b. — ziyouz.com
Toğayli baliqlar (Chondrichthyes) — umurtqalşşr sinfi. Uz. 6 sm dan 20 m gaça. Skeleti toğay, terisi plakoid tangaçalar bilan qogatangan yoki tangaçalar bölmaydi. Jabra yoriqlari 5—7, ba'zan 4 juft, taşqariga oçiladi: jabra qopqoqlari bölmaydi. Suzgiç pufagi yöq. Içagida spiral klapan, yuragida arterial konus bor. Anal va siydik çiqariş teşigi qorin suzgiçlari asosida. Içki uruğlanadi. Kopulyativ organlari juft, qorin suzgiçlardan hosil böladi. Tirik tuğadi, tuxumdan tirik tuğadi yoki uvildiriq taşlaydi. Tana suyuqligi taşqi muhitga nisbatan gipertonik. Çuçuk suvlarda T.b.ning qon bosimi pasayib ketib, tezda halok böladi. Çuçuk suv T.b.i yuqori osmotik bosimni saqlaş uçun juda köp siydik ajratib çiqaradi.
T.b. plastinka jabralilar va yaxlit boşlilar kenja sinflariga bölinadi. 650 ga yaqin turi bor. Dengizlarda, bir neça turi çuçuk suvlarda yaşaydi. Akulalar va skatlar katta turkumlari turlari keng tarqalgan; deyarli barça dengizlarda uçraydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОҒАЙЛИ БАЛИҚЛАР (Chondrichthyes) — умуртқалшшр синфи. Уз. 6 см дан 20 м гача. Скелети тоғай, териси плакоид тангачалар билан қогатанган ёки тангачалар бўлмайди. Жабра ёриқлари 5—7, баъзан 4 жуфт, ташқарига очилади: жабра қопқоқлари бўлмайди. Сузгич пуфаги йўқ. Ичагида спирал клапан, юрагида артериал конус бор. Анал ва сийдик чиқариш тешиги қорин сузгичлари асосида. Ички уруғланади. Копулятив органлари жуфт, қорин сузгичлардан ҳосил бўлади. Тирик туғади, тухумдан тирик туғади ёки увилдириқ ташлайди. Тана суюқлиги ташқи муҳитга нисбатан гипертоник. Чучук сувларда Т.б.нинг қон босими пасайиб кетиб, тезда ҳалок бўлади. Чучук сув Т.б.и юқори осмотик босимни сақлаш учун жуда кўп сийдик ажратиб чиқаради.
Т.б. пластинка жабралилар ва яхлит бошлилар кенжа синфларига бўлинади. 650 га яқин тури бор. Денгизларда, бир неча тури чучук сувларда яшайди. Акулалар ва скатлар катта туркумлари турлари кенг тарқалган; деярли барча денгизларда учрайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.