Toğjumrut
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 609-b. — ziyouz.com
Toğjumrut (Rhamnus) çilonjiydadoşlar oilasiga mansub barg tökuvçi, doim yaşil daraxtlar yoki butalar turkumi. Yevrosiyo, Afrika, Şim. Amerikada ösadigan 150 ga yaqin turi bor. Örta Osiyo, Kavkaz, Jan. Sibir, Uzoq Şarqda daryolar, köllar qirğoqlarida, jarliklarda, toğ yon bağirlarida, toğ örmon mintaqalarida 19 turi ösadi. Novdalari tikanli. Barglari oddiy, yumaloq yoki çöziq. Gullari ikki jinsli. May—iyun oylarida gullab, iyul— avg.da meva tugadi. Mevasi şirali, danakli, sersuv, qora, eti yaşil yoki binafşa rang. Yoğoçi sarğimtirqizğiş, qattiq, tiğiz, oğir. T.ning tikanli (R. catharticus), Pallas (R. pallasii) va b. turlari kökalamzorlaştirişda, yaşil devor uçun ekiladi. Pöstloği, bargi, mevasida böyoq moddalari bor. Imertin T.i. (R. imertinus) mevasi surgi dori sifatida qöllaniladi. Uruği va qalamçasidan köpaytiriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОҒЖУМРУТ (Rhamnus) чилонжийдадошлар оиласига мансуб барг тўкувчи, доим яшил дарахтлар ёки буталар туркуми. Евросиё, Африка, Шим. Америкада ўсадиган 150 га яқин тури бор. Ўрта Осиё, Кавказ, Жан. Сибирь, Узоқ Шарқда дарёлар, кўллар қирғоқларида, жарликларда, тоғ ён бағирларида, тоғ ўрмон минтақаларида 19 тури ўсади. Новдалари тиканли. Барглари оддий, юмалоқ ёки чўзиқ. Гуллари икки жинсли. Май—июнь ойларида гуллаб, июль— авг.да мева тугади. Меваси ширали, данакли, серсув, қора, эти яшил ёки бинафша ранг. Ёғочи сарғимтирқизғиш, қаттиқ, тиғиз, оғир. Т.нинг тиканли (R. catharticus), Паллас (R. pallasii) ва б. турлари кўкаламзорлаштиришда, яшил девор учун экилади. Пўстлоғи, барги, мевасида бўёқ моддалари бор. Имертин Т.и. (R. imertinus) меваси сурги дори сифатида қўлланилади. Уруғи ва қаламчасидан кўпайтирилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.