Toğturbid
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 614-b. — ziyouz.com
Toğturbid (Dictamnus) — rutadoşlar oilasiga mansub kup yillik utlar turkumi. Poya va gullari qoramtir bezçalar bilan qoplangan, xidli. Barglari toq patsimon, murakkab. Poyasi ostidagi barglari oddiy. Gullari yirik, ikki jinsli, puşti va tuk, kizil. Mevasi kusakça, beş uyali. Özbekistonda 2 turi — ensiz bargli T. va Tojikiston T.i uçraydi. Tarkibida diktamnin va b. alkaloidlar, 0,5% efir moyi, uruğida 18—21% yoğ bor. T.ning barça turlari odam terisiga tekkan joyini kuydiradi. Kuygan joy kizarib, yara paydo böladi. T.ni hayvonlar yemaydi. T. manzarali va şirali ösimlik. Xalq tabobatida foydalaniladi. Ayrim hududlarda «kuydirgi öt» deb ataladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОҒТУРБИД (Dictamnus) — рутадошлар оиласига мансуб куп йиллик утлар туркуми. Поя ва гуллари қорамтир безчалар билан қопланган, хидли. Барглари тоқ патсимон, мураккаб. Пояси остидаги барглари оддий. Гуллари йирик, икки жинсли, пушти ва тук, кизил. Меваси кусакча, беш уяли. Ўзбекистонда 2 тури — энсиз баргли Т. ва Тожикистон Т.и учрайди. Таркибида диктамнин ва б. алкалоидлар, 0,5% эфир мойи, уруғида 18—21% ёғ бор. Т.нинг барча турлари одам терисига теккан жойини куйдиради. Куйган жой кизариб, яра пайдо бўлади. Т.ни ҳайвонлар емайди. Т. манзарали ва ширали ўсимлик. Халқ табобатида фойдаланилади. Айрим ҳудудларда «куйдирги ўт» деб аталади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.