Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Tohir Malik

    Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 615–616-b. — ziyouz.com

    Tohir Malik (taxallusi; asl ismşarifi Hobilov Tohir Abdumalikoviç) (1946.27.12, Toşkent) — Özbekiston xalq yozuvçisi (2000). Özbek adabiy fantastikasinkng asosçilaridan biri. Toşkent untining keçki jurnalistika f-tini tugatgan (1969). Quruvçi (1963—64), maktabda öqituvçi (1965— 66) bölib işlagan. «Lenin uçquni» gaz., «Guliston» (1975—78), Ğafur Ğulom nomidagi naşriyotda muğarrir (1981—82), «Çölpon» naşriyotida boş muharrir (1985—87), «Şarq yulduzi» (1982—85), «Yoşlik» (1989— 91) jurnalilarida adabiy xodim, mas'ul kotib, boş muharrir, Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasida kotib (1988— 90). Birinçi yirik asari — «Hikmat afandining ölimi» (1972). «Zaharli ğubor» (1974), «Falak» (1975), «Somon yöli elçilari» (1978), «Çorrahada qolgan odamlar» (1982), «Bir köça, bir keça» (1983), «Alvido, bolalik» (1989), «Sönggi öq» (1990), «Ov» (1995) kabi ilmiy-fantastik, sarguzaşt qissalari maşhur. «Sönggi öq» kissasi asosida 7 qismli telefilm (1994) yaratilgan. «Qaldirğoç» (1987) epik asari Abdulla Avloniy taqdiri misolida 20-y.lar özbek ziyolilarining şakllanişi haqida bahs yuritadi.

    «Şaytanat» romani (1kitob, 1992; 2kitob, 1995; 3kitob, 1997; 4kitob, 2000) T.M.ning yirik asarlaridan. Asar asosida köp seriyali telefilm yaratildi. Romanda turli qiyofadagi zamondoşlarimizning obrazlari yorqin lavhalarda katta mahorat bilan çizilgan, muhim ma'naviyaxloqiy muammolar kötarilgan. Asarda jinoyat olamidagi voqealar fonida asosiy e'tibor asar qahramonlarining ruhiy dunyosini taxlil etişga karatilgan. Kişilarni jinoyatning razil olamidan ehtiyot bölişga çaqiruvçi uşbu ogohlantiruvçi asar mazmuni T.M.ning «Jinoyatning uzun yöli» (2004) ilmiytahliliy risolasida davom ettirilgan. «Mexmon tuygular» (2003) nomli xotira, yodnoma, adabiy maqolalar töplamida adabiy jarayondagi muammolar aks etgan. T. M. ning yozuvçi Mirzakalon Ismoiliy ijodiy faoliyatini yorituvçi «Yozuvçining baxti va baxtsizligi» (1988), Asqad Muxtor ijodini taxlil etuvçi «Sobir» (2003), Ölmas Umarbekov ijodiga bağişlangan «Qiyomat qarz» (2002) hamda Abdulla Qodiriy romanlari taxlil etilgan «Ibrat maktabi» (1993) badialari xam bor. T.M. xujjatli kino sohasida xam faoliyat körsatgan. Uning «Amir Temur davri adabiyoti» (1998), «Varaxşa» (1999), «Unvoni inson» (1999), «Sohilsiz dentiz» (2000), «Zulmat saltanati», (2001), «Moştabib» (2002) siyenariylari asosida hujjatli filmlar işlangan. Rus yozuvçisi F.M. Dostoyevskiyning «Ma'suma» kissasini, şuningdek, jahon adabiyoti namoyandalarining ayrim asarlarini özbek tiliga tarjima qilgan.

    As: Tanlangan asarlar, 1—2j.lar, T., 2004.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ТОҲИР МАЛИК (тахаллуси; асл исмшарифи Ҳобилов Тоҳир Абдумаликович) (1946.27.12, Тошкент) — Ўзбекистон халқ ёзувчиси (2000). Ўзбек адабий фантастикасинкнг асосчиларидан бири. Тошкент унтининг кечки журналистика ф-тини тугатган (1969). Қурувчи (1963—64), мактабда ўқитувчи (1965— 66) бўлиб ишлаган. «Ленин учқуни» газ., «Гулистон» (1975—78), Ғафур Ғулом номидаги нашриётда муғаррир (1981—82), «Чўлпон» нашриётида бош муҳаррир (1985—87), «Шарқ юлдузи» (1982—85), «Ёшлик» (1989— 91) журналиларида адабий ходим, масъул котиб, бош муҳаррир, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасида котиб (1988— 90). Биринчи йирик асари — «Ҳикмат афандининг ўлими» (1972). «Заҳарли ғубор» (1974), «Фалак» (1975), «Сомон йўли элчилари» (1978), «Чорраҳада қолган одамлар» (1982), «Бир кўча, бир кеча» (1983), «Алвидо, болалик» (1989), «Сўнгги ўқ» (1990), «Ов» (1995) каби илмий-фантастик, саргузашт қиссалари машҳур. «Сўнгги ўқ» киссаси асосида 7 қисмли телефильм (1994) яратилган. «Қалдирғоч» (1987) эпик асари Абдулла Авлоний тақдири мисолида 20-й.лар ўзбек зиёлиларининг шаклланиши ҳақида баҳс юритади.

    «Шайтанат» романи (1китоб, 1992; 2китоб, 1995; 3китоб, 1997; 4китоб, 2000) Т.М.нинг йирик асарларидан. Асар асосида кўп серияли телефильм яратилди. Романда турли қиёфадаги замондошларимизнинг образлари ёрқин лавҳаларда катта маҳорат билан чизилган, муҳим маънавийахлоқий муаммолар кўтарилган. Асарда жиноят оламидаги воқеалар фонида асосий эътибор асар қаҳрамонларининг руҳий дунёсини тахлил этишга каратилган. Кишиларни жиноятнинг разил оламидан эҳтиёт бўлишга чақирувчи ушбу огоҳлантирувчи асар мазмуни Т.М.нинг «Жиноятнинг узун йўли» (2004) илмийтаҳлилий рисоласида давом эттирилган. «Мехмон туйгулар» (2003) номли хотира, ёднома, адабий мақолалар тўпламида адабий жараёндаги муаммолар акс этган. Т. М. нинг ёзувчи Мирзакалон Исмоилий ижодий фаолиятини ёритувчи «Ёзувчининг бахти ва бахтсизлиги» (1988), Асқад Мухтор ижодини тахлил этувчи «Собир» (2003), Ўлмас Умарбеков ижодига бағишланган «Қиёмат қарз» (2002) ҳамда Абдулла Қодирий романлари тахлил этилган «Ибрат мактаби» (1993) бадиалари хам бор. Т.М. хужжатли кино соҳасида хам фаолият кўрсатган. Унинг «Амир Темур даври адабиёти» (1998), «Варахша» (1999), «Унвони инсон» (1999), «Соҳилсиз дентиз» (2000), «Зулмат салтанати», (2001), «Моштабиб» (2002) сиенарийлари асосида ҳужжатли фильмлар ишланган. Рус ёзувчиси Ф.М. Достоевскийнинг «Маъсума» киссасини, шунингдек, жаҳон адабиёти намояндаларининг айрим асарларини ўзбек тилига таржима қилган.

    Ас: Танланган асарлар, 1—2ж.лар, Т., 2004.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.