Tohirboyz
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 616-b. — ziyouz.com
Tohirboyz - mil. av. 2ming yillikning 2yarmiga oid qişloq xarobasi. Mari viloyati (Turkmaniston)dagi Bayramali ş.dan 12 km şim.da joylaşgan. T.Z madaniy qatlamining qalinligi 2,5 m gaça bölib, 20 ga yaqin hududni egallagan. 1954—56 y.larda V.M. Massoy rahbarligidagi arxeologik guruh qaziş işlari olib borgan. Natijada xom ğiştdan qilingan köp xonali uylar oçilib, har xil şakldagi sopol idişlar, guldonlar, qadahlar, xumçalar, tovalar, şuningdek, paykonlar, suyakdan işlangan ma'buda haykalçalari, kömirga aylangan buğdoy donalari va b. aşyolar topilgan. T. 3 dan topilgan sopol buyumlar, Namozgoh 6 sopol idişlariga öxşaydi. Sopol idişlar kulollik çarxida mahorat bilan yasalgan bölib, xumdonlarda yaxşi pişirilgan. Xonalar tagidan va yaqinidan bir neça qabrlar oçilgan. Marhumlar qabrlarga 2 şaklda: ğujanak qilib çap yonboşi bilan yoki çalqança yotqizilgan holda; jasad yarim kuydirilib, çalqança yotqizib kömilgan. Marhumlarning boş va oyoq qismidan sopol idişlar, bezak buyumlari topilgan. Murgob vodiysidagi ilk dehqonçilik bilan şugullanuvçilarning ötroqlaşişini örganişda T.Z ni tekşiriş katta ahamiyatga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОҲИРБОЙ3 - мил. ав. 2минг йилликнинг 2ярмига оид қишлоқ харобаси. Мари вилояти (Туркманистон)даги Байрамали ш.дан 12 км шим.да жойлашган. Т.З маданий қатламининг қалинлиги 2,5 м гача бўлиб, 20 га яқин ҳудудни эгаллаган. 1954—56 й.ларда В.М. Массой раҳбарлигидаги археологик гуруҳ қазиш ишлари олиб борган. Натижада хом ғиштдан қилинган кўп хонали уйлар очилиб, ҳар хил шаклдаги сопол идишлар, гулдонлар, қадаҳлар, хумчалар, товалар, шунингдек, пайконлар, суякдан ишланган маъбуда ҳайкалчалари, кўмирга айланган буғдой доналари ва б. ашёлар топилган. Т. 3 дан топилган сопол буюмлар, Намозгоҳ 6 сопол идишларига ўхшайди. Сопол идишлар кулоллик чархида маҳорат билан ясалган бўлиб, хумдонларда яхши пиширилган. Хоналар тагидан ва яқинидан бир неча қабрлар очилган. Марҳумлар қабрларга 2 шаклда: ғужанак қилиб чап ёнбоши билан ёки чалқанча ётқизилган ҳолда; жасад ярим куйдирилиб, чалқанча ётқизиб кўмилган. Марҳумларнинг бош ва оёқ қисмидан сопол идишлар, безак буюмлари топилган. Мургоб водийсидаги илк деҳқончилик билан шугулланувчиларнинг ўтроқлашишини ўрганишда Т.З ни текшириш катта аҳамиятга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.