Tokugava
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 472-b. — ziyouz.com
Tokugava — Yaponiyada syogunlar sulolasi (1603—1867). Tokugava Ieyasu tomonidan asos solingan. Davlatn» mustaxkamlaş uçun T. hukmdorlari bir neça bor islohotlar ötkazişgan. Xususan, har bir tabaqaning majburiyati va huquqi qat'iy belgilab berilgan; dehqonlar yerga biriktirib qöyilgan; savdosudxörlik kapitali taraqqiyoti çeklangan, knyazlar ustidan qat'iy siyosiy nazorat örnatilgan. Mamlakatdagi tartiblarni özgarişsiz saqlab qoliş, şuningdek, taşqi xavfxatarning oldini oliş maqsadida T. hukumati 17-a. ning 30-y.larida Yaponiyani taşki dunyodan ajratib qöygan. 18-a. oxirida T. davlati tanazzulga uçragan. 1853 y. AQŞ harbiy kemalari mamlakatga bostirib kirgan. AQŞ va Yevropa davlatlari T. hukumatining Yaponiyani taşki dunyodan ajratib qöyiş siyosatini bekor qilişga majbur qilib, 1854—58 y. larda u bilan tengsiz Ansey bitimlarini imzolaşgan. 1867—68 y.lardagi Meydzi isin inkilobi natijasida T. hokimiyati barham topgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОКУГАВА — Японияда сёгунлар сулоласи (1603—1867). Токугава Иэясу томонидан асос солинган. Давлатн» мустахкамлаш учун Т. ҳукмдорлари бир неча бор ислоҳотлар ўтказишган. Хусусан, ҳар бир табақанинг мажбурияти ва ҳуқуқи қатъий белгилаб берилган; деҳқонлар ерга бириктириб қўйилган; савдосудхўрлик капитали тараққиёти чекланган, князлар устидан қатъий сиёсий назорат ўрнатилган. Мамлакатдаги тартибларни ўзгаришсиз сақлаб қолиш, шунингдек, ташқи хавфхатарнинг олдини олиш мақсадида Т. ҳукумати 17-а. нинг 30-й.ларида Японияни ташки дунёдан ажратиб қўйган. 18-а. охирида Т. давлати таназзулга учраган. 1853 й. АҚШ ҳарбий кемалари мамлакатга бостириб кирган. АҚШ ва Европа давлатлари Т. ҳукуматининг Японияни ташки дунёдан ажратиб қўйиш сиёсатини бекор қилишга мажбур қилиб, 1854—58 й. ларда у билан тенгсиз Ансэй битимларини имзолашган. 1867—68 й.лардаги Мэйдзи исин инкилоби натижасида Т. ҳокимияти барҳам топган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.