Toledo

Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 475-b. — ziyouz.com

Toledo — Ispaniyaning markaziy qismidagi şahar. Tako daryosi böyida. Toledo provinsiyasining ma'muriy markazi. Aholisi 61 ming kişi (2000). Hunarmandçilik (metall buyumlar, korrida uçun anjomlar, keramika, ipak va jun gazlama tayyorlaş)ning qad. markazi.

Qadimda T. karpetanlarning iberiy qabilasi manzilgohi bölgan, mil. av. 2-a.da uni rimliklar egallagan. 6-a. örtalaridan Vestgotlar davlati poytaxti. 1085 y.da Alfons VI tomonidan egallanib Kastiliya va Leon poytaxtiga aylandi. 1479 y.dan birlaşgan Ispaniya poytaxti. Arablar qöl ostida bölgan davrdan boşlab hunarmandçilikning, xususan, sovuq qurollar işlab çiqariş. va teriga işlov beriş markaziga aylandi. 14— 15-a.larda movut, ipak matolar, keramika va zargarlik buyumlari işlab çiqariş. ayniqsa rivojlandi. 16-a. oxiri va 17-a. boşlarida (poytaxt Madridga köçirilgaç) T.ning iqtisodiy va siyosiy mavqei pasaydi.

Me'moriy yodgorliklardan rim davrida qurilgan sirk krldiklari, akveduk, şahar darvozalari, çerkovlar, ratuşa, sobor, köpriklar va b. saklangan. 20-a.da T. qad. me'morlikning milliy qöriqxonasi deb e'lon qilingan. Şahar örta asr qiyofasini saqlab qolgan, zamonaviy qurilişlar qilinmaydi. Turizm rivojlangan.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ТОЛЕДО — Испаниянинг марказий қисмидаги шаҳар. Тако дарёси бўйида. Толедо провинциясининг маъмурий маркази. Аҳолиси 61 минг киши (2000). Ҳунармандчилик (металл буюмлар, коррида учун анжомлар, керамика, ипак ва жун газлама тайёрлаш)нинг қад. маркази.

Қадимда Т. карпетанларнинг иберий қабиласи манзилгоҳи бўлган, мил. ав. 2-а.да уни римликлар эгаллаган. 6-а. ўрталаридан Вестготлар давлати пойтахти. 1085 й.да Альфонс VI томонидан эгалланиб Кастилия ва Леон пойтахтига айланди. 1479 й.дан бирлашган Испания пойтахти. Араблар қўл остида бўлган даврдан бошлаб ҳунармандчиликнинг, хусусан, совуқ қуроллар ишлаб чиқариш. ва терига ишлов бериш марказига айланди. 14— 15-а.ларда мовут, ипак матолар, керамика ва заргарлик буюмлари ишлаб чиқариш. айниқса ривожланди. 16-а. охири ва 17-а. бошларида (пойтахт Мадридга кўчирилгач) Т.нинг иқтисодий ва сиёсий мавқеи пасайди.

Меъморий ёдгорликлардан рим даврида қурилган цирк крлдиклари, акведук, шаҳар дарвозалари, черковлар, ратуша, собор, кўприклар ва б. сакланган. 20-а.да Т. қад. меъморликнинг миллий қўриқхонаси деб эълон қилинган. Шаҳар ўрта аср қиёфасини сақлаб қолган, замонавий қурилишлар қилинмайди. Туризм ривожланган.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.