Tölepbergen Qayipbergenov
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 19–20-b. — ziyouz.com
Qayipbergenov Tölepbergen (1929.7.5, Qoraqalpoğiston, Kegeyli tumani) — Özbekiston (1994) va Qoraqalpoğiston xalq yozuvçisi (1974). Özbekiston Qahramoni (2003). Xöjayli pedagogika bilim yurtini (1947), Qoraqalpoğiston ped. intining rus tili va adabiyoti f-tini tugatgan (1955). «Amudaryo» jur. (1955—57)da, Qoraqalpoğiston Yozuvçilar uyuşmasida mas'ul kotib (1957—58). Qoraqalpoğiston teleradiokomitetida katta muharrir, rais örinbosari (1958— 59), «Jas leninşi» gaz. boş muharriri (1959—60), «Qoraqalpoğiston» naşriyoti direktori, «Sovet Qoraqalpoğistoni» gaz. boş muharriri (1962— 72). Qoraqalpoğiston naşriyot, poligrafiya va kitob savdosi işlari davlat komiteti boşliği (1972 yildan), Qoraqalpoğiston Yozuvçilar uyuşmasi raisi, Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi raisining örinbosari (1980 yil dan). Dastlabki qissasi — «Sekretar» (1956). «Rahmat, muallim» (1958), «Sovuq tomçi» (1964), «Uyqusiz tunlar» (1965) qissalarining, «Sönggi...» (1960), «Qoraqalpoq qizi» (1 — 2-kitoblar, 1963—65), «Qoraqalpoq dostoni» trilogiyasini taşkil etgan «Mamanbiy afsonasi», «Qoraqalpoqnoma» roman-essesi (1978), «U dunyoga bobomga xatlar» (1982) asarlari çop etilgan. «Qoraqalpoqman — tavakkalçiman» (2003) asari, şuningdek, «Familiya» pyesasi, «Berdaq» («Sahro bulbuli»), «Oydöst bobo» dramatik asarlari özbek, qozoq, rus va qoraqalpoq tillarida sahnalaştirilgan. Asarlari qoraqalpoq xalqining 17— 18-asrlardagi tarixi, Orol fojiasi, mintaqadagi ekologik vaziyat, turkiy tilli xalklarning özaro qardoşligi haqida. Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesi raisi örinbosari (1987—91). 1995 yildan Markaziy Osiyo xalqlari madaniyati jamğarmasi raisi. Berdaq nomidagi Qoraqalpoğiston Davlat mukofoti (1967), Hamza nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti (1971) laureati.
As: Mamanbiy afsonasi [Roman], T., 1974; Baxtsizlar [Roman], T., 1976; Gumroxlar [Roman], T., 1978.
Ad.: Şermuxamedov P., Mir pisatelya, yego knigi, yego narod, Nukus, 1982.
Nasriddin Nazarov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАЙИПБЕРГЕНОВ Тўлепберген (1929.7.5, Қорақалпоғистон, Кегейли тумани) — Ўзбекистон (1994) ва Қорақалпоғистон халқ ёзувчиси (1974). Ўзбекистон Қаҳрамони (2003). Хўжайли педагогика билим юртини (1947), Қорақалпоғистон пед. интининг рус тили ва адабиёти ф-тини тугатган (1955). «Амударё» жур. (1955—57)да, Қорақалпоғистон Ёзувчилар уюшмасида масъул котиб (1957—58). Қорақалпоғистон телерадиокомитетида катта муҳаррир, раис ўринбосари (1958— 59), «Жас ленинши» газ. бош муҳаррири (1959—60), «Қорақалпоғистон» нашриёти директори, «Совет Қорақалпоғистони» газ. бош муҳаррири (1962— 72). Қорақалпоғистон нашриёт, полиграфия ва китоб савдоси ишлари давлат комитети бошлиғи (1972 йилдан), Қорақалпоғистон Ёзувчилар уюшмаси раиси, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси раисининг ўринбосари (1980 йил дан). Дастлабки қиссаси — «Секретарь» (1956). «Раҳмат, муаллим» (1958), «Совуқ томчи» (1964), «Уйқусиз тунлар» (1965) қиссаларининг, «Сўнгги...» (1960), «Қорақалпоқ қизи» (1 — 2-китоблар, 1963—65), «Қорақалпоқ достони» трилогиясини ташкил этган «Маманбий афсонаси», «Қорақалпоқнома» роман-эссеси (1978), «У дунёга бобомга хатлар» (1982) асарлари чоп этилган. «Қорақалпоқман — таваккалчиман» (2003) асари, шунингдек, «Фамилия» пьесаси, «Бердақ» («Саҳро булбули»), «Ойдўст бобо» драматик асарлари ўзбек, қозоқ, рус ва қорақалпоқ тилларида саҳналаштирилган. Асарлари қорақалпоқ халқининг 17— 18-асрлардаги тарихи, Орол фожиаси, минтақадаги экологик вазият, туркий тилли халкларнинг ўзаро қардошлиги ҳақида. Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси раиси ўринбосари (1987—91). 1995 йилдан Марказий Осиё халқлари маданияти жамғармаси раиси. Бердақ номидаги Қорақалпоғистон Давлат мукофоти (1967), Ҳамза номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти (1971) лауреати.
Ас: Маманбий афсонаси [Роман], Т., 1974; Бахтсизлар [Роман], Т., 1976; Гумрохлар [Роман], Т., 1978.
Ад.: Шермухамедов П., Мир писателя, его книги, его народ, Нукус, 1982.
Насриддин Назаров.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.