Tolerantlik
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 475–476-b. — ziyouz.com
Tolerantlik (lot. tolerantia — sabrtoqat), bağrikenglik — özgalarning turmuş tarzi, xulqatvori, odatlari, histuyğulari, fikrmulohazalari, ğoyalari va e'tiqodlariga nisbatan toqatli böliş. Hoz. dunyoda T. öta muhim ahamiyat kasb etadi. Iqtisodiyotning globallaşuvi va yanada mobillaşuvi, kommunikatsiyalarning tez rivojlanişi, integratsiya va özaro boğliklik, keng miqyosli migratsiya va aholining köçib yurişi va b. jamiyatda T. tamoyilining ahamiyatini kuçaytiradi. Bağrikenglik tamoyili aqidabozlikdan, haqiqatni mutlaklaştirihdan voz keçişni anglatadi va inson huquqlari sohasidagi xalqarohuquqiy hujjatlarda belgilangan qoidalarni tasdiqlaydi. Bu tamoyilga köra, har kim öz e'tiqodiga amal qilişda erkindir va har kim bu huquqqa boşqalar ham ega ekanligini tan olmoği lozim. Bir kişining qaraşlari boşqalarga majburan singdirilişi mumkin emas. T.ni alohida şaxslar, guruhlar va davlatlar namoyon qilişi lozim. T.ni har tomonlama qöllabquvvatlaş maqsadida YUNESKO «Bağrikenglik tamoyillari deklaratsiyasi»ni qabul qilgan (1995 y. 16 noyab.). Jamiyatda turli xalqlar, millatlar va dinlarning öziga xos xususiyatlariga nisbatan T. munosabatini Özbekiston misolida köriş mumkin. Mamlakatimizda turli toifadagi odamlar, siyosiy kuçlar va partiyalar örtasidagi hamkorlik, millatlararo totuvlik, dinlararo bağrikengliktamoyili ijtimoii taraqqiyotning eng muhim omillaridan biridir. Özbekistonda 130 dan ziyod millat va elat vakillari istiqomat qiladi. Ular örtasida asrlar davomida milliy nizolar bölmagan va bu xalqimizning azaliy bağrikengligini körsatadi. 10 dan ziyod konfessiyaga mansub din vakillari yurtimizda hamkor, hamjihat yaşab kelayotgani esa dinlararo T.ning yaqqol namunasidir.
Ad.: Milliy istiklol ğoyasi: asosiy tuşunça va tamoyillar, T., 2001.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОЛЕРАНТЛИК (лот. tolerantia — сабртоқат), бағрикенглик — ўзгаларнинг турмуш тарзи, хулқатвори, одатлари, ҳистуйғулари, фикрмулоҳазалари, ғоялари ва эътиқодларига нисбатан тоқатли бўлиш. Ҳоз. дунёда Т. ўта муҳим аҳамият касб этади. Иқтисодиётнинг глобаллашуви ва янада мобиллашуви, коммуникацияларнинг тез ривожланиши, интеграция ва ўзаро боғликлик, кенг миқёсли миграция ва аҳолининг кўчиб юриши ва б. жамиятда Т. тамойилининг аҳамиятини кучайтиради. Бағрикенглик тамойили ақидабозликдан, ҳақиқатни мутлаклаштириҳдан воз кечишни англатади ва инсон ҳуқуқлари соҳасидаги халқароҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган қоидаларни тасдиқлайди. Бу тамойилга кўра, ҳар ким ўз эътиқодига амал қилишда эркиндир ва ҳар ким бу ҳуқуққа бошқалар ҳам эга эканлигини тан олмоғи лозим. Бир кишининг қарашлари бошқаларга мажбуран сингдирилиши мумкин эмас. Т.ни алоҳида шахслар, гуруҳлар ва давлатлар намоён қилиши лозим. Т.ни ҳар томонлама қўллабқувватлаш мақсадида ЮНЕСКО «Бағрикенглик тамойиллари декларацияси»ни қабул қилган (1995 й. 16 нояб.). Жамиятда турли халқлар, миллатлар ва динларнинг ўзига хос хусусиятларига нисбатан Т. муносабатини Ўзбекистон мисолида кўриш мумкин. Мамлакатимизда турли тоифадаги одамлар, сиёсий кучлар ва партиялар ўртасидаги ҳамкорлик, миллатлараро тотувлик, динлараро бағрикенгликтамойили ижтимоии тараққиётнинг энг муҳим омилларидан биридир. Ўзбекистонда 130 дан зиёд миллат ва элат вакиллари истиқомат қилади. Улар ўртасида асрлар давомида миллий низолар бўлмаган ва бу халқимизнинг азалий бағрикенглигини кўрсатади. 10 дан зиёд конфессияга мансуб дин вакиллари юртимизда ҳамкор, ҳамжиҳат яшаб келаётгани эса динлараро Т.нинг яққол намунасидир.
Ад.: Миллий истиклол ғояси: асосий тушунча ва тамойиллар, Т., 2001.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.