Toliş toğlari
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 478-b. — ziyouz.com
Toliş toğlari - Kavkazning jan.şarqidagi örtaça balandlikdagi toğlar (Ozarbayjon bilan Eron çegarasida). Kaspiy dengizi jan.dagi Elburs toğlarining şim.ğarbiy davomi. Jan. şarkdan şim.ğarbga çözilgan va toğ oraliq botiqlari bilan ajralgan 3 ta parallel (Kumurköy, Peştasar, Burovar) tizmadan iborat. Bulardan eng balandi — qoyali Kumurköy toği (2477 m).
T.t. şarqda Lenkoran pasttekisligiga tik yon bağirlik hosil qilib tuşadi. Toğlarning 900 m dan 2200 m balandliklardagi qismida Kaspiy dengizi tomon nişablaşgan tekisliklar mavjud. T.t. kaynozoyning fliş, vulkanogen va intruziv jinslaridan taşkil topgan. Zilzilalar bölib turadi. Toğlarning şarqiy yon bağrida (600 m balandlikgaça) subtropik zona, undan yukrrida relikt daraxtlar (kaştan, bargli eman, temir daraxt va b.), keng bargli örmonzorlar mavjud. T.t.ning ğarbiy yon bağrida butazorlar, toğli kserofit va toğ ötloqdaşt ösimliklar ösadi. Termal buloqlar bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОЛИШ ТОҒЛАРИ - Кавказнинг жан.шарқидаги ўртача баландликдаги тоғлар (Озарбайжон билан Эрон чегарасида). Каспий денгизи жан.даги Эльбурс тоғларининг шим.ғарбий давоми. Жан. шаркдан шим.ғарбга чўзилган ва тоғ оралиқ ботиқлари билан ажралган 3 та параллел (Кумуркўй, Пештасар, Буровар) тизмадан иборат. Булардан энг баланди — қояли Кумуркўй тоғи (2477 м).
Т.т. шарқда Ленкоран пасттекислигига тик ён бағирлик ҳосил қилиб тушади. Тоғларнинг 900 м дан 2200 м баландликлардаги қисмида Каспий денгизи томон нишаблашган текисликлар мавжуд. Т.т. кайнозойнинг флиш, вулканоген ва интрузив жинсларидан ташкил топган. Зилзилалар бўлиб туради. Тоғларнинг шарқий ён бағрида (600 м баландликгача) субтропик зона, ундан юкррида реликт дарахтлар (каштан, баргли эман, темир дарахт ва б.), кенг баргли ўрмонзорлар мавжуд. Т.т.нинг ғарбий ён бағрида бутазорлар, тоғли ксерофит ва тоғ ўтлоқдашт ўсимликлар ўсади. Термал булоқлар бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.