Toliş xonligi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 478-b. — ziyouz.com
Toliş xonligi — Ozarbayjondagi tolişlar davlati. Nodirşoh davlati parçalanişi natijasida 18- a. örtasida Kaspiy dengizining jan. ğarbiy sohilida barpo etilgan. Asosçisi — Sayd Abbos, mahalliy mulkdorlardan bölgan. Uning vafotidan söng öğli Gara taxtga ötirgan (1747— 86). Iqtisodiyoti asosini dehqonçilik va çorvaçilik taşkil etgan; xonlik poytaxti Lenkoran savdo va xunarmandçilik markaziga aylangan. Eron tomonidan qilinayotgan doimiy tajovuzlar tufayli T.x. taşki siyosatda Rossiya bilan yaqinlaşişga harakat qilgan. 1795 y. xon Mir Mustafo Rossiyadan homiylik qilişini sörab murojaat qilgan. 1802 y. T.x.ni Rossiya öz vasiyligiga olgan. 1828 y.gi Turkmançoy bitimiga köra, esa Rossiya T.x.ni butunlay öz hududiga qöşib olgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОЛИШ ХОНЛИГИ — Озарбайжондаги толишлар давлати. Нодиршоҳ давлати парчаланиши натижасида 18- а. ўртасида Каспий денгизининг жан. ғарбий соҳилида барпо этилган. Асосчиси — Сайд Аббос, маҳаллий мулкдорлардан бўлган. Унинг вафотидан сўнг ўғли Гара тахтга ўтирган (1747— 86). Иқтисодиёти асосини деҳқончилик ва чорвачилик ташкил этган; хонлик пойтахти Ленкорань савдо ва хунармандчилик марказига айланган. Эрон томонидан қилинаётган доимий тажовузлар туфайли Т.х. ташки сиёсатда Россия билан яқинлашишга ҳаракат қилган. 1795 й. хон Мир Мустафо Россиядан ҳомийлик қилишини сўраб мурожаат қилган. 1802 й. Т.х.ни Россия ўз васийлигига олган. 1828 й.ги Туркманчой битимига кўра, эса Россия Т.х.ни бутунлай ўз ҳудудига қўшиб олган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.