Tolişmuğon madaniyati
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 478–479-b. — ziyouz.com
Tolişmuğon madaniyati - jez va ilk temir davriga oid arxeologik madaniyat (mil. av. 14—7-a. lar). Ozarbayjonning Toliş toglari va Muğon daştida tarqalgan. Kabristonlarni qazişda ma'lum bölgan. T.M.m.ning toğli zonalarida bir neça erkak va ayollar jasadi birga daxmalarga dafn etilgan. Juft va yakka kabrlar ham uçraydi. Jasadlar ğujanak yoki çöziq holda kömilgan. T. M.m.ning past tekislik zonalarida tuproq qabrlar oçilgan. Ulardan jez va temir qurollar, har xil sopol idişlar, tilla va jez bezaklar hamda jezdan yasalgan hayvon şakllari topilgan. T.M.m.ni yaratgan kabilalarning asosiy maşğuloti dehqonçilik, toğlarda esa çorvaçilik va metallsozlik bölgan. Dafn jihozlari va marosimlari patriarxal uruğ jamoalarida mulkiy tabaqalaniş boşlanganini aks ettiradi. Ğarbiy Osiyo mamlakatlari bilan aloqasi bölganligi kuzatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОЛИШМУҒОН МАДАНИЯТИ - жез ва илк темир даврига оид археологик маданият (мил. ав. 14—7-а. лар). Озарбайжоннинг Толиш тоглари ва Муғон даштида тарқалган. Кабристонларни қазишда маълум бўлган. Т.М.м.нинг тоғли зоналарида бир неча эркак ва аёллар жасади бирга дахмаларга дафн этилган. Жуфт ва якка кабрлар ҳам учрайди. Жасадлар ғужанак ёки чўзиқ ҳолда кўмилган. Т. М.м.нинг паст текислик зоналарида тупроқ қабрлар очилган. Улардан жез ва темир қуроллар, ҳар хил сопол идишлар, тилла ва жез безаклар ҳамда жездан ясалган ҳайвон шакллари топилган. Т.М.м.ни яратган кабилаларнинг асосий машғулоти деҳқончилик, тоғларда эса чорвачилик ва металлсозлик бўлган. Дафн жиҳозлари ва маросимлари патриархал уруғ жамоаларида мулкий табақаланиш бошланганини акс эттиради. Ғарбий Осиё мамлакатлари билан алоқаси бўлганлиги кузатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.