Tolmozor adiri
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 479-b. — ziyouz.com
Tolmozor adiri — Farğona botiğining jan. qismidagi adir (Farğona viloyati hududida). Şim.da Aravon — Şahrixon daryolari yoyilma konuslari, jan.da Yormozor adirorti botiği bilan çegaralangan. Ğarbda Qopçiğay, şarqda Polvontoş adirlari bilan tutaşib ketadi. Eng baland joyi 712 m. Şim. yon bağri uzun va qiyaroq, jan. yon bağri qisqa, tikroq. Yon bağirlari köplab quruq soylar va jarliklar bilan kesilgan. Tektonik jihatdan braxiantiklinal struktura. Paleogen, neogen va törtlamçi davr konglomerat, gil, qumtoş, mergel, şağal toşlaridan taşkil topgan. Ular ba'zi joylarda lyoss jinslari bilan krplangan. Adir yangi tektonik harakatlar ta'sirida kötarilgan. Iklimi kontinental, yozi issiq. Yillik yoğin 200—300 mm. Tuproği böz tuproq. Rang, qönğirboş, şaytonkovuş va b. ösimliklar ösadi. Yovvoyi hayvonlardan kalamuş, qöşoyoq, börsiq, jayra, tulki, ilonlar, kaltakesaklar va b. uçraydi. Adir hududi yaylov sifatida foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОЛМОЗОР АДИРИ — Фарғона ботиғининг жан. қисмидаги адир (Фарғона вилояти ҳудудида). Шим.да Аравон — Шаҳрихон дарёлари ёйилма конуслари, жан.да Ёрмозор адирорти ботиғи билан чегараланган. Ғарбда Қопчиғай, шарқда Полвонтош адирлари билан туташиб кетади. Энг баланд жойи 712 м. Шим. ён бағри узун ва қияроқ, жан. ён бағри қисқа, тикроқ. Ён бағирлари кўплаб қуруқ сойлар ва жарликлар билан кесилган. Тектоник жиҳатдан брахиантиклиналь структура. Палеоген, неоген ва тўртламчи давр конгломерат, гил, қумтош, мергель, шағал тошларидан ташкил топган. Улар баъзи жойларда лёсс жинслари билан крпланган. Адир янги тектоник ҳаракатлар таъсирида кўтарилган. Иклими континентал, ёзи иссиқ. Йиллик ёғин 200—300 мм. Тупроғи бўз тупроқ. Ранг, қўнғирбош, шайтонковуш ва б. ўсимликлар ўсади. Ёввойи ҳайвонлардан каламуш, қўшоёқ, бўрсиқ, жайра, тулки, илонлар, калтакесаклар ва б. учрайди. Адир ҳудуди яйлов сифатида фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.