Tomas Gobbs
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 373–374-b. — ziyouz.com
Gobbs Tomas GOBBS (Hobbes) Tomas (1588.5.4, Malmsberi — 1679.4.12, Xarduik) — ingliz faylasufi. Ruhoniy oilasida tuğilgan. Oksford un-tini bitirgan (1608). G. dunyoqaraşi 17-a. ingliz inqilobi ta'sirida şakllandi. Falsafada G. zamonasidagi tabiatşunoslik b-n boğliq mexanistik materializm tarafdori bölgan. U geometriya va mexanikani ilmiy tafakkurning ideal namunasi, deb bilgan. Tabiatii katta-kiçikligi, şakli, örni va xarakati (joyini özgartirişi) b-n farqlanuvçi jismlar majmui, deb hisoblagan. G. faqat real jismlar mavjud, qolganlari töqib çiqarilgan tasavvurlardir, deydi. Uning tafakkurni fikr qiluvçi materiyadan ajratib bölmaydi, degan qaraşi muqimdir. G. inson aklidagi tuşunça dastlab sezgi a'zolarida qisman yoki töla vujudga keladi deb, empirik biliş nazariyasi mavqeida turgan. G. fikriça, davlat paydo bölgunça xususiy mulkçilik bölmagan. Kişilar bir-birini öldirib qöymasliklari, talamasliklari uçun kelişilgan holda, ayrimlarning huquqini çeklaş maqsadida davlat kelib çikdi. G. mutlaq monarxiyani davlatning eng yaxşi şakli desada, inqilobiy tamoyillarga ham örin bergan. Asosiy asarlari: «Falsafa asoslari» (1642—58), «Fuqarolik haqidagi ta'limotning falsafiy elementlari» (1642), «Leviafan» (1651).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГОББС (Hobbes) Томас (1588.5.4, Малмсбери — 1679.4.12, Хардуик) — инглиз файласуфи. Руҳоний оиласида туғилган. Оксфорд ун-тини битирган (1608). Г. дунёқараши 17-а. инглиз инқилоби таъсирида шаклланди. Фалсафада Г. замонасидаги табиатшунослик б-н боғлиқ механистик материализм тарафдори бўлган. У геометрия ва механикани илмий тафаккурнинг идеал намунаси, деб билган. Табиатии катта-кичиклиги, шакли, ўрни ва харакати (жойини ўзгартириши) б-н фарқланувчи жисмлар мажмуи, деб ҳисоблаган. Г. фақат реал жисмлар мавжуд, қолганлари тўқиб чиқарилган тасаввурлардир, дейди. Унинг тафаккурни фикр қилувчи материядан ажратиб бўлмайди, деган қараши муқимдир. Г. инсон аклидаги тушунча дастлаб сезги аъзоларида қисман ёки тўла вужудга келади деб, эмпирик билиш назарияси мавқеида турган. Г. фикрича, давлат пайдо бўлгунча хусусий мулкчилик бўлмаган. Кишилар бир-бирини ўлдириб қўймасликлари, таламасликлари учун келишилган ҳолда, айримларнинг ҳуқуқини чеклаш мақсадида давлат келиб чикди. Г. мутлақ монархияни давлатнинг энг яхши шакли десада, инқилобий тамойилларга ҳам ўрин берган. Асосий асарлари: «Фалсафа асослари» (1642—58), «Фуқаролик ҳақидаги таълимотнинг фалсафий элементлари» (1642), «Левиафан» (1651).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.