Tomas Mayn Rid
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 189–190-b. — ziyouz.com
Rid Tomas Mayn (1818.4.4, Ballironi, Irlandiya — 1883.22.10, London) — ingliz yozuvçisi. 1838—40 y.larda AQŞda yaşab, jurnalistika b-n şuğullangan. AQŞning Meksika b-n uruşi (1846—48)da qatnaşgan. 1848 y. inqiloblari ta'sirida Yevropaga kelib (1849), venger xalqining milliy ozodlik uçun kuraşida iştirok etgan. R.ning «Erkin öqçilar» romanida (1850) meksikaliklarning bosqinçilarga qarşi olib borgan kuraşi öz ifodasini topdi. Şundan keyin uning AQŞ jan.dagi qul savdosi dahşatlari haqida hikoya qiluvçi «Kvarteronka» (1856), hindularning mustamlakaçilarga qarşi olib borgan kuraşlarini aks ettiruvçi «Oq tanli yölboşçi» (1855) va «Otseola, seminollar yölboşçisi» (1858) romanlari maydonga keldi. R. romanlarida Osiyo, Afrika va Amerika mamlakatlaridagi ösimlik va hayvonlar olamining badiiy tasviri. keng örin egallaydi («Janubiy Afrika çakalakzorlarida yoki bir dehqon va uning oilasi sarguzaştlari» trilogiyasi, 1856; «Ösimlik işqibozlari», «Yoş ovçilar», 1859; «Qoyaga çiquvçilar», 1864; «Jirafa ovlovçilar», 1867). R.ning 70—80-y. larda yaratgan «Ajal öqi» (1873), «Ofat belgisi» (1876), «Ğoyib bölgan toğ» (1883) singari romanlarida avantyura adabiyotining ta'siri katta. «Boşsiz çavandoz» (1866) romani nafaqat R. ning, balki jahon sarguzaştavantyura adabiyotining mumtoz namunasi sifatida e'tirof etilgan va köplab tillarga tarjima qilingan. Mazkur asarda Texas aholisi maişiy va ma'naviy hayotining realistik manzaralari özining yorqin in'ikosini topgan. R. romanlarida tasvirlangan ijtimoiy va ma'naviy masalalar, irodali va matonatli qahramonlar, qiziqarli va şiddatli syujet hanuzga qadar kitobxonlar ommasini maftun etib keladi.
As: Soçineniya, t. 16, M., 195658; Boşsiz çavandoz, T., 1957.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РИД Томас Майн (1818.4.4, Баллирони, Ирландия — 1883.22.10, Лондон) — инглиз ёзувчиси. 1838—40 й.ларда АҚШда яшаб, журналистика б-н шуғулланган. АҚШнинг Мексика б-н уруши (1846—48)да қатнашган. 1848 й. инқилоблари таъсирида Европага келиб (1849), венгер халқининг миллий озодлик учун курашида иштирок этган. Р.нинг «Эркин ўқчилар» романида (1850) мексикаликларнинг босқинчиларга қарши олиб борган кураши ўз ифодасини топди. Шундан кейин унинг АҚШ жан.даги қул савдоси даҳшатлари ҳақида ҳикоя қилувчи «Квартеронка» (1856), ҳиндуларнинг мустамлакачиларга қарши олиб борган курашларини акс эттирувчи «Оқ танли йўлбошчи» (1855) ва «Оцеола, семиноллар йўлбошчиси» (1858) романлари майдонга келди. Р. романларида Осиё, Африка ва Америка мамлакатларидаги ўсимлик ва ҳайвонлар оламининг бадиий тасвири. кенг ўрин эгаллайди («Жанубий Африка чакалакзорларида ёки бир деҳқон ва унинг оиласи саргузаштлари» трилогияси, 1856; «Ўсимлик ишқибозлари», «Ёш овчилар», 1859; «Қояга чиқувчилар», 1864; «Жирафа овловчилар», 1867). Р.нинг 70—80-й. ларда яратган «Ажал ўқи» (1873), «Офат белгиси» (1876), «Ғойиб бўлган тоғ» (1883) сингари романларида авантюра адабиётининг таъсири катта. «Бошсиз чавандоз» (1866) романи нафақат Р. нинг, балки жаҳон саргузаштавантюра адабиётининг мумтоз намунаси сифатида эътироф этилган ва кўплаб тилларга таржима қилинган. Мазкур асарда Техас аҳолиси маиший ва маънавий ҳаётининг реалистик манзаралари ўзининг ёрқин инъикосини топган. Р. романларида тасвирланган ижтимоий ва маънавий масалалар, иродали ва матонатли қаҳрамонлар, қизиқарли ва шиддатли сюжет ҳанузга қадар китобхонлар оммасини мафтун этиб келади.
Ас: Сочинения, т. 16, М., 195658; Бошсиз чавандоз, Т., 1957.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.