Tommazo Kampanella
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 91-b. — ziyouz.com
Kampanella Tommazo KAMPANELLA (Campanella) Tommazo (1568.5.9, Stilo, Italiya - 1639. 21.5, Parij) — italyan faylasufi, şoir, siyosiy arbob, kommunistik utopiya ijodçisi. 14 yoşidan dominikçirohiblikni qabul qilgan. «Sezgilar yordamida isbotlangan falsafa» asarida B. Telezio naturfalsafasini himoya qilgan. Bir neça marta bid'atçilikda ayblangan. 1598—99 y.larda Kalabriyada ispan bosqinçilariga qarşi isyon uyuştirgani uçun umrbod qamoqqa hukm qilindi. 27 y. qamoqda yotib, falsafa, siyosat, falakiyot, tibbiyotga oid önlab asarlar yezdi. 1629 y. qamoqdan ozod etildi. K. tabiatni tajriba yöli b-n biliş tarafdori edi. Uning fikriça, xulqning oliy maqsadi — şaxsiy hayotni ehtiyot qilmoq va ta'minlamoqdir. Iroda batamom hukmronlikka yönaltirilişi lozim; xukmronlikka bilim orqali erişiladi, bilim esa butun tarbiyaning asosiga qurilgan bölişi kerak. K.ning «Quyoş şahri» (1602) asari dengizçining hikoyasi şaklida yozilgan bölib, unda olimkohinlar tabaqasi tomonidan boşqariluvçi ideal jamoa bayon qilingan (jamoada xususiy mulk va oila bölmay-di, bolalar davlat tomonidan tarbiyalanadi, hamma uçun majburiy mehnat 4 soatlik iş kunidan iborat qilib joriy etiladi, fan va maorif tarak,qiy etadi). Lirik şe'rlar, sonetlar muallifi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАМПАНЕЛЛА (Campanella) Томмазо (1568.5.9, Стило, Италия - 1639. 21.5, Париж) — итальян файласуфи, шоир, сиёсий арбоб, коммунистик утопия ижодчиси. 14 ёшидан доминикчироҳибликни қабул қилган. «Сезгилар ёрдамида исботланган фалсафа» асарида Б. Телезио натурфалсафасини ҳимоя қилган. Бир неча марта бидъатчиликда айбланган. 1598—99 й.ларда Калабрияда испан босқинчиларига қарши исён уюштиргани учун умрбод қамоққа ҳукм қилинди. 27 й. қамоқда ётиб, фалсафа, сиёсат, фалакиёт, тиббиётга оид ўнлаб асарлар езди. 1629 й. қамоқдан озод этилди. К. табиатни тажриба йўли б-н билиш тарафдори эди. Унинг фикрича, хулқнинг олий мақсади — шахсий ҳаётни эҳтиёт қилмоқ ва таъминламоқдир. Ирода батамом ҳукмронликка йўналтирилиши лозим; хукмронликка билим орқали эришилади, билим эса бутун тарбиянинг асосига қурилган бўлиши керак. К.нинг «Қуёш шаҳри» (1602) асари денгизчининг ҳикояси шаклида ёзилган бўлиб, унда олимкоҳинлар табақаси томонидан бошқарилувчи идеал жамоа баён қилинган (жамоада хусусий мулк ва оила бўлмай-ди, болалар давлат томонидан тарбияланади, ҳамма учун мажбурий меҳнат 4 соатлик иш кунидан иборат қилиб жорий этилади, фан ва маориф тарак,қий этади). Лирик шеърлар, сонетлар муаллифи.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.