Tomson effekti
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 489-b. — ziyouz.com
Tomson effekti — termoelektr hodisalaraan biri; tokli ötkazgiç böylab t-ra grandiyenti mavjud bölganda, issiqlikning zanjirda Joul—Lens qonuniga asosan ajralayotgan issiqlikdan taşqari, yana ma'lum mikdorda issiklikning ajraliş yoki yutiliş hodisasi (tok yönalişiga qarab). Tok kuçining kvadratiga proporsional bölgan Joul — Lens issikligi va Tomson issiqligining hosil bölişi bir-biridan tubdan farq qiladi. t-ra gradiyenta mavjud bölgan ötkazgiçdagi elektronlar sovuq ötkazgiçga ötgavda kinetik energiyalarini atomlarga beradi va panjara atomlari xarakatga kelib, issiqlik (Tomson issikligi) ajraladi. Tok yönalişi özgarganda sovuq ötkazgiçdagi elektronlar trasi yuqori bölgan ötkazgiç atomlarining energiyasi hisobida energiyalarini oşiradi, ya'ni issiklik yutiladi. 1856 y.da U. Tomson (Kelvin) nazariy jihatdan kaşf etgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОМСОН ЭФФЕКТИ — термоэлектр ҳодисалараан бири; токли ўтказгич бўйлаб т-ра грандиенти мавжуд бўлганда, иссиқликнинг занжирда Жоуль—Ленц қонунига асосан ажралаётган иссиқликдан ташқари, яна маълум микдорда иссикликнинг ажралиш ёки ютилиш ҳодисаси (ток йўналишига қараб). Ток кучининг квадратига пропорционал бўлган Жоуль — Ленц иссиклиги ва Томсон иссиқлигининг ҳосил бўлиши бир-биридан тубдан фарқ қилади. т-ра градиента мавжуд бўлган ўтказгичдаги электронлар совуқ ўтказгичга ўтгавда кинетик энергияларини атомларга беради ва панжара атомлари харакатга келиб, иссиқлик (Томсон иссиклиги) ажралади. Ток йўналиши ўзгарганда совуқ ўтказгичдаги электронлар траси юқори бўлган ўтказгич атомларининг энергияси ҳисобида энергияларини оширади, яъни иссиклик ютилади. 1856 й.да У. Томсон (Кельвин) назарий жиҳатдан кашф этган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.