Tönğizlar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 835–836-b. — ziyouz.com
Tönğizlar TÖNĞIZLAR, qobonlar yovvoyi çöçqalar (Suidae) — kavş qaytarmaydigan juft tuyoqlilar oilasi. Tumşuği uzun, uçi doyra şaklidagi yassi va tuksiz harakatçan toğaydan iborat. Tanasidagi junlari siyrak, asosan, dağal qillardan iborat. Yuqori jağlaridagi qoziq tişlari yaxşi rivojlangan, uzun, yuqoriga qayrilgan. Oyoklari 4 barmoqli, yon barmoklari (2 va 3 sm) kaltaroq bölib, yerga zörğa tegib turadi. Oşqozoni oddiy. 5 uruği: T., sögalli T., babirussalar, tukquloq T., örmon T. ma'lum. Keyingi 4 uruqka bittadan tur, birinçi uruqqa 3 tur; sögalli T. (Malakka yarim orolida), karlik T. (Himolayda) va yovvoyi T'. (Şim. Afrika va Yevrosiyoda) kiradi. Özbekistonda T. tog örmonlari va töqaylarda yaşaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЎНҒИЗЛАР, қобонлар ёввойи чўчқалар (Suidae) — кавш қайтармайдиган жуфт туёқлилар оиласи. Тумшуғи узун, учи дойра шаклидаги ясси ва туксиз ҳаракатчан тоғайдан иборат. Танасидаги жунлари сийрак, асосан, дағал қиллардан иборат. Юқори жағларидаги қозиқ тишлари яхши ривожланган, узун, юқорига қайрилган. Оёклари 4 бармоқли, ён бармоклари (2 ва 3 см) калтароқ бўлиб, ерга зўрға тегиб туради. Ошқозони оддий. 5 уруғи: Т., сўгалли Т., бабируссалар, тукқулоқ Т., ўрмон Т. маълум. Кейинги 4 уруқка биттадан тур, биринчи уруққа 3 тур; сўгалли Т. (Малакка ярим оролида), карлик Т. (Ҳимолайда) ва ёввойи Т’. (Шим. Африка ва Евросиёда) киради. Ўзбекистонда Т. тог ўрмонлари ва тўқайларда яшайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.