Topografik syomka
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 496–497-b. — ziyouz.com
Topografik syomka - topografik plan yoki xarita asl nusxasini yaratişda bajariladigan işlar. Bu işlar joy topografik elementlarining planli örnini va balandligini geodezik asos punktlariga nisbatan aniklaş va ularni qoğozda şartli belgilar bilan tasvirlaşdan; aholi yaşaydigan joylar, daryolar, köllar va b. nomlarini aniqlaşdan, planda tasvirlanadigan joyning topografik elementlari — daryolar suvi oqimining yönalişini, örmon daraxtlarining turi va ölçamlarini va b.ni aniqlaşdan iborat.
Hoz. kunda T. s. stereotopografik, qöşma aerofototopografik (fotoplanda bajariladigan syomka), yer usti fototopografik va menzula syomkalar usullarida bajariladi. Stereotopografik va qöşma aerofototopografik syomka eng asosiy T. s. usullari xisoblanadi. Yer usti fototopografik syomka toğli hududlarda mustaqil ravişda hamda aerofototopografik syomka usuli bilan birga qöllanişi mumkin. Menzula syomkasi aerofotosyomka materiallari bölmagan hollarda qöllanadi. Syomkalar boşqa (taxeometrik syomka, teodolit syomka) usullarda ham bajarilişi mumkin; bunda tuziladigan topografik planlarning anikĞşgi va mazmuni belgilangan talablarga javob bera olişi şart.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОПОГРАФИК СЪЁМКА - топографик план ёки харита асл нусхасини яратишда бажариладиган ишлар. Бу ишлар жой топографик элементларининг планли ўрнини ва баландлигини геодезик асос пунктларига нисбатан аниклаш ва уларни қоғозда шартли белгилар билан тасвирлашдан; аҳоли яшайдиган жойлар, дарёлар, кўллар ва б. номларини аниқлашдан, планда тасвирланадиган жойнинг топографик элементлари — дарёлар суви оқимининг йўналишини, ўрмон дарахтларининг тури ва ўлчамларини ва б.ни аниқлашдан иборат.
Ҳоз. кунда Т. с. стереотопографик, қўшма аэрофототопографик (фотопланда бажариладиган съёмка), ер усти фототопографик ва мензула съёмкалар усулларида бажарилади. Стереотопографик ва қўшма аэрофототопографик съёмка энг асосий Т. с. усуллари хисобланади. Ер усти фототопографик съёмка тоғли ҳудудларда мустақил равишда ҳамда аэрофототопографик съёмка усули билан бирга қўлланиши мумкин. Мензула съёмкаси аэрофотосъёмка материаллари бўлмаган ҳолларда қўлланади. Съёмкалар бошқа (тахеометрик съёмка, теодолит съёмка) усулларда ҳам бажарилиши мумкин; бунда тузиладиган топографик планларнинг аникҒшги ва мазмуни белгиланган талабларга жавоб бера олиши шарт.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.