Törğaylar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 851-b. — ziyouz.com
Törğaylar (Alaudidae) — çumçuqsimonyaar turkumi oilasi. 15 uruğga mansub 78 turi ma'lum. Asosan, Afrika, Osiyo, Yevropada tarqalgan. Amerikada 1 turi va Avstraliyada 2 turi uçraydi. Ayrim turlari iklimlaştirilgan. Tanasining uz. 110—230 mm, oğirligi 1570 g. T. oçiq yerlarda — dala, çöl, sahro, ba'zan örmon va yalangliklarda yaşaydi. Uyasini yerga qöyadi. Odatda, 4—6 ta tuxum qöyadi. Tuxumini faqat modasi 12—16 kun bosadi. Ikkala jins 10—11 kun bolalarini uyasida, 8—10 kun uyadan taşqarida oziklantiradi. Ösimlik uruğlari va haşarotlarni yeydi. Köpayiş davri tamom bölgandan söng guruhlarga birlaşadi. Şim.da yaşovçi T. qişda jan. ga, toğdagilari vodiyga köçib ötadi. Özbekistonda dala törğayi, söfitörğay, qoraqoş T., kiçik T., hind törğayi, jör va b. uçraydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЎРҒАЙЛАР (Alaudidae) — чумчуқсимоняар туркуми оиласи. 15 уруғга мансуб 78 тури маълум. Асосан, Африка, Осиё, Европада тарқалган. Америкада 1 тури ва Австралияда 2 тури учрайди. Айрим турлари иклимлаштирилган. Танасининг уз. 110—230 мм, оғирлиги 1570 г. Т. очиқ ерларда — дала, чўл, саҳро, баъзан ўрмон ва ялангликларда яшайди. Уясини ерга қўяди. Одатда, 4—6 та тухум қўяди. Тухумини фақат модаси 12—16 кун босади. Иккала жинс 10—11 кун болаларини уясида, 8—10 кун уядан ташқарида озиклантиради. Ўсимлик уруғлари ва ҳашаротларни ейди. Кўпайиш даври тамом бўлгандан сўнг гуруҳларга бирлашади. Шим.да яшовчи Т. қишда жан. га, тоғдагилари водийга кўчиб ўтади. Ўзбекистонда дала тўрғайи, сўфитўрғай, қорақош Т., кичик Т., ҳинд тўрғайи, жўр ва б. учрайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.