Toriy rudalari
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 505-b. — ziyouz.com
Toriy rudalari - tarkibidagi Th sanoatda foydalaniş uçun texnik tomondan qulay va iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq birikma va konsentratsiyalarda bölgan tabiiy mineral hosilalarning şartli nomi. Th ning xususiy konlari noma'lum: odatda, polimetall rudalar majmuidan Nb, Ta, Zr, U, kamyob yer elementlari va boşqalar bilan birgalikda yölyölakay qazib olinadi. Bunday rudalarda Th ning miqdori 0,01 dan 0,1% gaça böladi. Ularning barçasi işqorli magmatik jinslar bilan aloqador. Asosiy minerallari: monatsit (ThO2 28% gaça), torit (ThO2 77% gaça), torianit [(Th,U)O2 45—93%]. Toriyli konlarning genetik tiplari orasida endogen va ekzogen konlar farq qilinadi. Endogen konlar guruhida pegmatit (Bankroft — Kanada), karbonatit (Mauntin-Pass—Kaliforniya), gidrotermal (Stinkampskraal — JAR), albitit, skarn va magmatik konlar ma'lum. Ekzogen konlar turly (ellyuvial, allyuvial, zamonaviy va kömilgan dengizqirğoq — böyi) monatsitli soçmalardan taşkil topgan. Ular toriyning asosiy manbasi hisoblanadi. Yirik dengizqirğoqböyi soçmalar Hindistonda va Braziliyada ma'lum.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОРИЙ РУДАЛАРИ - таркибидаги Th саноатда фойдаланиш учун техник томондан қулай ва иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бирикма ва концентрацияларда бўлган табиий минерал ҳосилаларнинг шартли номи. Th нинг хусусий конлари номаълум: одатда, полиметалл рудалар мажмуидан Nb, Та, Zr, U, камёб ер элементлари ва бошқалар билан биргаликда йўлйўлакай қазиб олинади. Бундай рудаларда Th нинг миқдори 0,01 дан 0,1% гача бўлади. Уларнинг барчаси ишқорли магматик жинслар билан алоқадор. Асосий минераллари: монацит (ThO2 28% гача), торит (ThO2 77% гача), торианит [(Th,U)O2 45—93%]. Торийли конларнинг генетик типлари орасида эндоген ва экзоген конлар фарқ қилинади. Эндоген конлар гуруҳида пегматит (Банкрофт — Канада), карбонатит (Маунтин-Пасс—Калифорния), гидротермал (Стинкампскрааль — ЖАР), альбитит, скарн ва магматик конлар маълум. Экзоген конлар турлй (эллювиал, аллювиал, замонавий ва кўмилган денгизқирғоқ — бўйи) монацитли сочмалардан ташкил топган. Улар торийнинг асосий манбаси ҳисобланади. Йирик денгизқирғоқбўйи сочмалар Ҳиндистонда ва Бразилияда маълум.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.