Töşak qandalasi
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 856-b. — ziyouz.com
Töşak qandalasi TÖŞAK QANDALASI, taxta qandalasi (Cimex lectularius) — qandalalar turkumi parazit qandalalar oilasiga mansub haşarot turi. Yer yuzining hamma joyida tarqalgan. Erkagining uz. 4,9— 6,4 mm, urğoçisi 4,8— 8,4 mm. Qizğişqönğir (liçinkasi oç sariq). Oğiz organlari sançib söruvçi. Qanotlari ikkilamçi marta yöqolib ketgan. Odam va issiq qonli hayvonlar ektoparaziti. Qon bn oziklanadi. T.q. çaqib, odamni bezovta kidali; teri qattiq qiçiydi. Xonadonlar, tovuqxonalar, vivariylar, ba'zan quşlar va körşapalaklar uyasida, kemiruvçilar inida yaşaydi. Keçasi faol. Tez köpayadi. Uzoq vaqt (bir neça oygaça) oçlikka çidaydi; oson tarqaladi. Urğoçi T.q. sutkada 12 tagaça, yilda bir neça yuzta tuxum qöyadi. Tuxumlari bir neça kundan 1 oygaça rivojlanadi. Liçinkasi rivojlaniş davomida (4— 8 hafta) 5 yoşni ötadi. Har bir yoşda bir marta tullaydi. Tullaşdan oldin liçinka qonga töyib oladi. Voyaga yetgan T.q. 14 oygaça yaşaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЎШАК ҚАНДАЛАСИ, тахта қандаласи (Cimex lectularius) — қандалалар туркуми паразит қандалалар оиласига мансуб ҳашарот тури. Ер юзининг ҳамма жойида тарқалган. Эркагининг уз. 4,9— 6,4 мм, урғочиси 4,8— 8,4 мм. Қизғишқўнғир (личинкаси оч сариқ). Оғиз органлари санчиб сўрувчи. Қанотлари иккиламчи марта йўқолиб кетган. Одам ва иссиқ қонли ҳайвонлар эктопаразити. Қон бн озикланади. Т.қ. чақиб, одамни безовта кидали; тери қаттиқ қичийди. Хонадонлар, товуқхоналар, виварийлар, баъзан қушлар ва кўршапалаклар уясида, кемирувчилар инида яшайди. Кечаси фаол. Тез кўпаяди. Узоқ вақт (бир неча ойгача) очликка чидайди; осон тарқалади. Урғочи Т.қ. суткада 12 тагача, йилда бир неча юзта тухум қўяди. Тухумлари бир неча кундан 1 ойгача ривожланади. Личинкаси ривожланиш давомида (4— 8 ҳафта) 5 ёшни ўтади. Ҳар бир ёшда бир марта туллайди. Туллашдан олдин личинка қонга тўйиб олади. Вояга етган Т.қ. 14 ойгача яшайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.