Toşbaqatol
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 518-b. — ziyouz.com
Toşbaqatol (Haplophyllum regforatum) — toşbaqatoldoşlar oilasiga mansub köp yillik badböy öt. Nuqtasimon qora bezlar bilan qoplangan. Böyi 3070 sm, poyasi yuqori qismidan şoxlangan. Bargi tolning bargiga öxşaş uzunçoq, tekis qirrali. Guli sariq, poya va şoxlar uçida qalqonsimon töpgul hosil qiladi. Mevasi 4 çanoqli oçilmaydigan kösakça. May — iyudda gullaydi, avg.da uruği pişadi. T. Toşkent, Sirdaryo, Jizzax, Samarqand, Farğona, Qaşqadaryo va Surxondaryo viloyatlaridagi adirlar, toğ etaklari va örta qismidagi yon bağirlarda ösadi. Tarkibida 0,050— 0,21% efir moyi, bargida 0,1 — 1,2%, poyasida 0,075 — 0,14%, ildizida 0,025%, uruğida esa 1,6% alkaloid Toşbaqatol. (xaploperin, ixoxaploperin, skimmanin, xaplofin, xaplofilidin va perforin) bor. Poyasi va barglaridan tayyorlangan qaynatma va damlamalar tiş oğriği va har xil teri kasalliklarini davolaşda qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОШБАҚАТОЛ (Haplophyllum регforatum) — тошбақатолдошлар оиласига мансуб кўп йиллик бадбўй ўт. Нуқтасимон қора безлар билан қопланган. Бўйи 3070 см, пояси юқори қисмидан шохланган. Барги толнинг баргига ўхшаш узунчоқ, текис қиррали. Гули сариқ, поя ва шохлар учида қалқонсимон тўпгул ҳосил қилади. Меваси 4 чаноқли очилмайдиган кўсакча. Май — июдда гуллайди, авг.да уруғи пишади. Т. Тошкент, Сирдарё, Жиззах, Самарқанд, Фарғона, Қашқадарё ва Сурхондарё вилоятларидаги адирлар, тоғ этаклари ва ўрта қисмидаги ён бағирларда ўсади. Таркибида 0,050— 0,21% эфир мойи, баргида 0,1 — 1,2%, поясида 0,075 — 0,14%, илдизида 0,025%, уруғида эса 1,6% алкалоид Тошбақатол. (хаплоперин, ихохаплоперин, скимманин, хаплофин, хаплофилидин ва перфорин) бор. Пояси ва баргларидан тайёрланган қайнатма ва дамламалар тиш оғриғи ва ҳар хил тери касалликларини даволашда қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.