Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Toşkent metropoliteni

    Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 565–566-b. — ziyouz.com

    Toşkent metropoliteni - Toşkent şahar yulovçilar transporti korxonalari uyuşmasi tarkibida. T.m. kurilişi 1973 y.da boşlangan, birinçi liniyasining 9 styadan iborat, uz. 12,2 km birinçi navbati («Sobir Rahimov», «Çilonzor», «Mirzo Uluğbek», «Hamza», «Yoşlik», «Xalklar döstligi», «Paxtakor», «Mustakillik maydoni», «Markaziy xiyobon» bekatlari) 1977 y. 6 noyab. da, ikkinçi navbati («Hamid Olimjon», «Puşkin», «Buyuk ipak yöli» bekatlari, uz, 4,6 km) 1980 y. 18 avg.da foydalanişga topşirildi, bekatlar soni 12 taga yetdi.

    T.m.ning umumiy uz. 8 km bölgan ikkinçi liniyasining birinçi navbati («Alişer Navoiy», «Uzbekistan», «Kosmonavtlar», «Oybek», «Toşkent» bekatlari) 1984 y. noyab.da, ikkinçi navbati («Maşinasozlar», «Çkalov» bekatlari) 1987 y. noyab.da işga tuşdi. Şu liniyaning uçinçi navbati 1989 y. noyab.da («Ğafur Ğulom», «Çorsu» bekatlari, uz. 2,2 km), törtinçi navbati («Tinçlik» va «Beruniy» bekatlari, uz. 3,2 km) 1991 y. 30 apr.da işga tuşdi. Bu liniyaning umumiy uz. qariyb 15 km ga yetdi.

    T.m.ning şahar markazini Yunusobod turar joy massivi bilan boğlaydigan (umumiy uz. 14 km) uçinçi liniyasining birinçi navbati («Mingörik», «Yunus Rajabiy», «Abdulla Qodiriy», «Minor», «Bodomzor», «Habib Abdullayev» bekatlari) 2001 y. 26 oktyabrda işga tuşdi.

    T.m.da qatnaydigan poyezdlarning örtaça tezligi 39 km/soat, maksimal tezligi 65 km/soat. T.m.da sugkasiga örtaça 270—300 ming yölovçi taşiladi. Yölovçilarga qulaylik yaratiş uçun ba'zi bekatlarda eskalatorlar örnatilgan. Metrodagi «Çilonzor», «Hamza» bekatlari gumbazsimon, «Mustaqillik maydoni» yiğmamonolit konstruksiyali kolonna tipida, boşqa bekatlar esa kolonna tipida qurilgan. Har bir bekatning badiiy me'morlik hamda haykaltaroşlik nuktai nazaridan bezatilişi ramziy ravişda şu bekat nomini aks etdiradi. Ularda madaniy, monumental dekorativ va amaliy san'atning milliy an'analari öz aksini topgan. Bekatlarga bezak berişda, asosan, ÖzRda çiqadigan qora, qizil, kulrang granitlar, turli xil marmar, keramika, stomalit, yoğoç, oyna, turli xil metall va b. foydalanilgan.

    T.m. 9 balli zilzilaga bardoş beradi. T.m.ning umumiy uz. 38,25 km, bekatlar soni 29 ta (2004). Metro qurilişi va navbatdagi yöl hamda bekatlarni loyihalaş işlari davom etmoqda.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ТОШКЕНТ МЕТРОПОЛИТЕНИ - Тошкент шаҳар йуловчилар транспорти корхоналари уюшмаси таркибида. Т.м. курилиши 1973 й.да бошланган, биринчи линиясининг 9 стядан иборат, уз. 12,2 км биринчи навбати («Собир Раҳимов», «Чилонзор», «Мирзо Улуғбек», «Ҳамза», «Ёшлик», «Халклар дўстлиги», «Пахтакор», «Мустакиллик майдони», «Марказий хиёбон» бекатлари) 1977 й. 6 нояб. да, иккинчи навбати («Ҳамид Олимжон», «Пушкин», «Буюк ипак йўли» бекатлари, уз, 4,6 км) 1980 й. 18 авг.да фойдаланишга топширилди, бекатлар сони 12 тага етди.

    Т.м.нинг умумий уз. 8 км бўлган иккинчи линиясининг биринчи навбати («Алишер Навоий», «Узбекистан», «Космонавтлар», «Ойбек», «Тошкент» бекатлари) 1984 й. нояб.да, иккинчи навбати («Машинасозлар», «Чкалов» бекатлари) 1987 й. нояб.да ишга тушди. Шу линиянинг учинчи навбати 1989 й. нояб.да («Ғафур Ғулом», «Чорсу» бекатлари, уз. 2,2 км), тўртинчи навбати («Тинчлик» ва «Беруний» бекатлари, уз. 3,2 км) 1991 й. 30 апр.да ишга тушди. Бу линиянинг умумий уз. қарийб 15 км га етди.

    Т.м.нинг шаҳар марказини Юнусобод турар жой массиви билан боғлайдиган (умумий уз. 14 км) учинчи линиясининг биринчи навбати («Мингўрик», «Юнус Ражабий», «Абдулла Қодирий», «Минор», «Бодомзор», «Ҳабиб Абдуллаев» бекатлари) 2001 й. 26 октябрда ишга тушди.

    Т.м.да қатнайдиган поездларнинг ўртача тезлиги 39 км/соат, максимал тезлиги 65 км/соат. Т.м.да сугкасига ўртача 270—300 минг йўловчи ташилади. Йўловчиларга қулайлик яратиш учун баъзи бекатларда эскалаторлар ўрнатилган. Метродаги «Чилонзор», «Ҳамза» бекатлари гумбазсимон, «Мустақиллик майдони» йиғмамонолит конструкцияли колонна типида, бошқа бекатлар эса колонна типида қурилган. Ҳар бир бекатнинг бадиий меъморлик ҳамда ҳайкалтарошлик нуктаи назаридан безатилиши рамзий равишда шу бекат номини акс этдиради. Уларда маданий, монументаль декоратив ва амалий санъатнинг миллий анъаналари ўз аксини топган. Бекатларга безак беришда, асосан, ЎзРда чиқадиган қора, қизил, кулранг гранитлар, турли хил мармар, керамика, стомалит, ёғоч, ойна, турли хил металл ва б. фойдаланилган.

    Т.м. 9 балли зилзилага бардош беради. Т.м.нинг умумий уз. 38,25 км, бекатлар сони 29 та (2004). Метро қурилиши ва навбатдаги йўл ҳамда бекатларни лойиҳалаш ишлари давом этмоқда.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.