Toşmali terlama

Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 587–588-b. — ziyouz.com

Toşmali terlama (tuphus exanthematicus), tepkili terlama, epidemik tif — rikketsiozlar guruhiga mansub ötkir infeksion kasallik, bunda bemor isitmalaydi, yurak, qon tomirlar, markaziy nerv sistemasi zararlanadi, toşma toşadi. Provaçek rikketsiyasi qözğatadi, bit orqali yuqadi. T.t.ning keçişida 4 davr farklanadi; yaşirin davri (örtaça 2 hafta), boşlanğiç, avj oliş va soğayiş davrlari. Dastlab bemorning eti uvişib, isitmalaydi (39— 40° gaça), boşi va muskullari qaqşab oğriydi, yuzi kepçiydi, közlari qizarib turadi, uyqusi buziladi, alahlaydi. Kasallikning 3— 4 kunida köz konyunktivasining burmasida va yumşoq tanglayda doğsimon toşmalar paydo böladi. Intoksikatsiya kuçliligidan yurak, nafas yöli va nerv sistemasi zararlanadi. Kasallikning 5kunidan boşlab bemor badaniga va bilaklariga qizğişpuşti toşmalar toşadi. Kasallikning 12— 15kunidan bemorning axvoli yaxşilana boşlaydi. Ba'zan T.t. qaytalaydi. Sönggi yillarda bu kasallik Özbekistonda deyarli uçramaydi.

T.t.ning oldini oliş uçun bitga qarşi kuraş çoralari köriladi, dezinfeksiya ötkaziladi va h.k.

Ad.: Ahmedova M. D., Abduqodirov Ş. Ş., Şovahobov Ş. Ş., Yuqumli kasalliklar va bemorlar parvarişi, T., 2002.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ТОШМАЛИ ТЕРЛАМА (tuphus exanthematicus), тепкили терлама, эпидемик тиф — риккетсиозлар гуруҳига мансуб ўткир инфекцион касаллик, бунда бемор иситмалайди, юрак, қон томирлар, марказий нерв системаси зарарланади, тошма тошади. Провачек риккетсияси қўзғатади, бит орқали юқади. Т.т.нинг кечишида 4 давр фаркланади; яширин даври (ўртача 2 ҳафта), бошланғич, авж олиш ва соғайиш даврлари. Дастлаб беморнинг эти увишиб, иситмалайди (39— 40° гача), боши ва мускуллари қақшаб оғрийди, юзи кепчийди, кўзлари қизариб туради, уйқуси бузилади, алаҳлайди. Касалликнинг 3— 4 кунида кўз конъюнктивасининг бурмасида ва юмшоқ танглайда доғсимон тошмалар пайдо бўлади. Интоксикация кучлилигидан юрак, нафас йўли ва нерв системаси зарарланади. Касалликнинг 5кунидан бошлаб бемор баданига ва билакларига қизғишпушти тошмалар тошади. Касалликнинг 12— 15кунидан беморнинг ахволи яхшилана бошлайди. Баъзан Т.т. қайталайди. Сўнгги йилларда бу касаллик Ўзбекистонда деярли учрамайди.

Т.т.нинг олдини олиш учун битга қарши кураш чоралари кўрилади, дезинфекция ўтказилади ва ҳ.к.

Ад.: Аҳмедова М. Д., Абдуқодиров Ш. Ш., Шоваҳобов Ш. Ш., Юқумли касалликлар ва беморлар парвариши, Т., 2002.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.